Der Politische Sturz Eltschibejs im Jahr 1993 und Seine Hintergründe

Abstract

Mit der Staatspräsidentschaftswahl am 7. Juni 1992, bei der Eltschibej 59,4% der abgegebenen Stimmen bekam, begann seine Amtszeit. Sie dauerte von 1992 bis 1993 relativ kurz, dennoch gab es genug Grundlagen für Untersuchungen in diesem Zeitraum. Seine Politik mit den Ländern wie Russland, Iran und der Türkei war außergewöhnlich. Eltschibej verfolgte mit der Türkei eine im Bereich der internationalen Beziehungen beispiellose Politik. Sie war äußerst türkeifreundlich und beunruhigte die anderen Länder, in erster Linie Russland und Iran. Im Westen wurde seine Regierungszeit aus diesem Grund als die Zeit bezeichnet, in der aus Aserbaidschan eine Türkei wurde. Eltschibej hat seine Politik mit dem Putsch teuer bezahlt. Die Beiträge Russlands und Irans zu den politischen Entwicklungen vor dem Putsch 1993 gegen Eltschibej und insbesondere während des Putsches kann man als Gegenreaktion dieser Länder auf Eltschibejs Politik bezeichnen. Bezeichnend war auch die Rolle bzw. die Reaktion der Türkei im Zusammenhang mit diesem Putsch. Unmittelbar nach dem Putsch im Juni 1993 unterstützte Ankara zuerst Eltschibej immer noch als den legal gewählten Staatspräsidenten, kurze Zeit später änderte sie aber diese Politik. Das Anliegen dieses Aufsatzes ist, darauf hinzuweisen, welche ausschlaggebenden Beweggründe die Politik der Regionalmächte beeinflussten, und welche Mittel sie bei der Umsetzung ihrer so genannten realen Politik einsetzten.

Özet

Elçibey Mayıs 1992 senesinde yapılan seçimlerde kullanılan oyların % 59,4 ini alarak Azerbaycan’da Cumhurbaşkanı seçildi. Görevi 1992 – 1993 gibi bir zaman diliminde çok kısa sürdü; buna karşın uluslararası siyasette uyguladığı çizgi geniş araştırma yapmak için yeterli malzeme bıraktı. Bunların başında izlediği Rusya, Iran ve Türkiye siyaseti gelmektedir. Elçibey bir Cumhurbaşkanı olarak Rusya ve İran’ın geleceği ve güvenliğini çok yakından ilgilendiren siyasi oluşumlar ile ilgili kamuoyunun önünde dile getirdiği düşünceleri ile dikkatleri üzerine çekmiştir. Bunun yanında uluslararası ilişkilerde pek de ender görülecek şekilde, Türkiye’nins bölgedeki çıkarlarını gözetmek üzerine şekillendirdiği Türkiye ile ilişkileri de aynı şekilde başta anılan ülkeler olmak üzere diğer ülker tarafından tepki ile karşılanmıştır. 1993 senesinde Elçibey’e yapılan askeri darbeyi de bu tepkilerin eyleme dönüşmesi şeklinde algılamak mümkündür. Rusya ve İran’ın darbe öncesine ve esnasına katkıları bölgedeki çıkarlarını korumada ne kadar ısrarlı olduklarının kanıtıdır. Türkiye, Türkiye çıkarlarını korumak için sanki bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gibi çalışan Elçibey’e yapılan darbede sessiz ve etkisiz kalmıştır. Darbenin hemen ardından gerçi Elçibey’i desteklediğine ve darbeyi kınadığına ilişkin resmi bir tepki göstermiştir, ama çok kısa bir süre sonra da bu siyaseti değiştirmiştir. Bu makalenin amacı, bölgesel güçlerin siyasetlerin oluşmasına hangi önemli faktörlerin etkili olduğunu, kendi çıkarlarını korumaya yönelik olarak şekillendirdikleri gerçekci siyasetlerini uygulamak için hangi araçları ve nasıl devreye soktuklarını incelemektir.