JAMALUDDİN AL-AKSARÂYÎ AS A HADİTH SCHOLAR: ALAS’İLA WA’L-AJWİBA EXAMPLE

CEMÂLEDDİN EL-AKSARÂYÎ’NİN HADİSÇİLİĞİ: EL-ES’İLE VE’L-ECVİBE ÖRNEĞİ

Abstract

Jamaluddin el-Aksarâyî is a scholar and mystic who lived in the Anatolian lands such as Amasya, Konya and Aksaray during the period of Murad I. in the time of the reigns of the Ottoman Empire. Jamaluddin el-Aksarâyî who is the forth branch descendant of Fahruddin al-Razî was known by the name of Jamalî. At that time he was an important scholar who used to teach at the Aksaray Zinciriye Madrasa (Theological School) and he passed away in Aksaray in. He has written his works on Persian and Turkish languages belonging to various fields such as hadith, islamic law, morality, medicine, and linguistics. Aksarayî has addressed his works with various fields and different languages, demonstrating that he is a multi-directional scholar, it is also important to keep the scientific accumulation of the 14th century. He has a work named Sharhu Mushkilat al-Qur’ani’l-Karim and Sharhu Mushkilâti Ahâdîsi Rabbi’l-Âlamîn, which it became famous by the name of alAs’ila Wa’l-Ajwiba. According to introduction part of al-As’ila Wa’l-Ajwiba’ Jamaluddin al-Aksarâyî dedicated his work to Kutlu Shah`s son Shamsuddin Ahmad al-Haj Shadgaldi Pasha, who he and his father were the commanders of Amasya. At the same time he considered his and people of the region’s sign influential towards to write this book. It is not possible to give a clear date about the book written time, although it is known that the work was written in Amasya. The work has been translated to Turkish by Necattin Hanay and Mehterhan Furkani under the name of el-Es’ile ve’l-Ecvibe Tefsir ve Hadis İlmine Dair Sorular ve Cevaplar (al-Es’ile ve’l-Ecvibe: Questions and Answers. About Tafsir and Hadith). The work will consist of his methods in this subject and the validity of hadith which he wrote in this book.

Özet

Cemâleddin el-Aksarâyî, Osmanlı Devri kuruluş devri hükümdarlarından I. Murat döneminde Amasya, Konya ve Aksaray gibi Anadolu topraklarında yaşamış âlim ve mutasavvıftır. Soyunun dördüncü kuşaktan Fahreddin er-Razî’ye ulaştığı belirtilen Cemâleddin el-Aksarâyî, Cemâlî nisbesiyle tanınmıştır. Aksaray’daki Zinciriye Medresesinde hocalık yapmış ve Aksaray’da vefat etmiş önemli bir âlimdir. Tefsir, başta olmak üzere hadis, fıkıh, ahlak, tıp, dilbilim gibi çeşitli alanlara ait Arapça, Farsça ve Türkçe eserler yazmıştır. Aksarâyî’nin farklı alanlarda ve dillerde eserler kaleme alması kendisinin çok yönlü bir âlim olduğunu göstermesinin yanı sıra 14. asırdaki ilmi birikime ışık tutması bakımından da önemlidir. Cemâleddin el-Aksarâyî’nin hadise dair el-Es’ile ve’l-Ecvibe olarak şöhret bulmuş Şerhu Müşkilâti’l-Kur’ani’l-Kerim ve Şerhu Müşkilâti Ehâdîsi Rabbi’l-Âlemîn adlı bir eseri bulunmaktadır. Eserin mukaddimesinde belirtildiğine göre Cemâleddin el-Aksarâyî, el-Es’ile ve’l-Ecvibe’yi, Amasya Emiri Kutlu Şah’ın oğlu Şemsüddin Ahmed el-Hac Şadgeldi Paşa için ve onun işaretiyle bölge halkını da dikkate alarak Farsça yazmıştır. Eserin Amasya’da kaleme alındığı bilinmekle birlikte yazım zamanı konusunda net bir tarih vermek mümkün değildir. Eser, el-Es’ile ve’l-Ecvibe Tefsir ve Hadis İlmine Dair Sorular ve Cevaplar ismiyle Necattin Hanay ve Mehterhan Furkani tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Bu çalışmada Cemâleddin el-Aksarâyî’nin, el-Es’ile ve’l-Ecvibe adlı eseri ekseninde eserin içeriği, Aksarâyî’nin meselelere yaklaşım metodu ve eserdeki hadislerin sıhhat durumu incelenecektir.