Market Model of Religion and Islam in Turkey

Abstract

While in the other fields of sociology cultural perspective has become more prevalent, there is a reverse trend in the sociology of religion. Cultural outlook of the classical sociology of religion coming from Durkheim and Weber was challenged by a new paradigm based on a market model. This approach is also called Rational Choice Model or supply-side model. This study will elaborate on the ups and downs of this model in explaining religious phenomena in Turkey. This theory also challenged the secularization thesis that modernity will diminish the role of religion in modern societies. This market model of religion attributed the rise of religion to the liberalization of religious market and the lessening state control over religion.

Özet

Sosyolojinin bir çok yan alanındaki eğilimlerin tersine, ekonomi modeli veya rasyonel tercih yaklaşımı,.din sosyolojisi alanındaki etkisini son on yılda önemli ölçüde artırmış ve hatta bir paradigma durumuna yükseldiği bile savunulmuştur. Ekonomik terminolojiyi kullanan bu yaklaşımın temel varsayımı, 'kontrol veya destekleme yoluyla devletin din piyasasına karışması dinsel faaliyetleri azaltmakta ve bu alanı serbest bırakması da dinsel faaliyetleri artırmaktadır' şeklinde özetlenebilir. Bu makalede, bir yandan bu yaklaşımla ilgili literatürün genel bir değerlendirmesi yapılırken, bir yandan da bu modelin Türkiye'deki din olgusunu açıklamakta yetersiz kaldığı savunulmaktadır. Bu yaklaşımın karşılaştığı sorunlar değişik başlıklar altında tartışılmıştır.