The Role of Playful Science in Developing Positive Attitudes toward Teaching Science in a Science Teacher Preparation Program

Fen Bilgisi Öğretmeni Yetiştirme Programında Oyunla Bütünleştirilmiş Fen Derslerinin Fen Öğretimine Karşı Olumlu Tutum Geliştirmedeki Rolünün Değerlendirilmesi

Abstract

Problem Statement: Research studies indicate that teachers with negativeattitudes toward science tend to use didactic approaches rather thanapproaches based on students’ active participation. However, the reviewsof the national academic literature in Turkey located a few researchstudies on the relationship between playful science experiences andattitudes toward science. This study examines the following componentsof attitudes: a) enjoyment of learning science and b) interest andmotivation toward science, the nature of the classroom environment, andthe content of group work.Purpose of the Study: The purpose of this study was to determinepreservice science teachers’ attitudes on the roles of playfulness, content ofgroup work, and the class atmosphere after taking a two-semesterrequired science methods course.Methods: Data were collected by a survey and an open-ended question toexamine the role of playful science experiences and positive classroomatmosphere on preservice science teachers’ attitudes toward learning andteaching science. Forty-two preservice teachers participated in the study,18 males and 24 females with an average age of 20. The course wasdesigned to model inquiry-based science teaching, and it focused ondiscrepant event demonstrations and fun and playful hands-on activitiesfor preservice teachers.

Özet

Problem Durumu: Yapılan araştırmalar fen bilimlerine karşı negatif tutumu olan öğretmenlerin bu derse daha az zaman ayırdığını, öğrencilerin ders içi etkinliklere katılımına ve keşfetmelerine dayanan dersler yerine düz anlatım yolunu seçtiklerini göstermektedir. Yurtdışında yapılan araştırmalar, oyun aracılığıyla gerçekleştirilen etkinliklerin hem öğretmenin hem de öğrencilerin fen bilgisine karşı tutumlarını olumlu yönde geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Ancak yapılan alanyazın taramasında, ülkemizde oyunla bütünleştirilmiş fen bilgisi öğretimi/öğrenimi ile öğretmen ya da öğretmen adaylarının tutumları arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalara rastlanamamıştır. Bu çalışmada, tutumun fen öğrenimi ve öğretimi deneyimlerinden duyulan mutluluk, öğretmen algısı, derse dair motivasyon, sınıf ortamının özellikleri ve gerçekleştirilen etkinlikler konu edilmiştir. Araştırmanın Amacı: Bu çalışmada oyun yoluyla yapılan fen bilgisi etkinlikleri, grup çalışmaları ve pozitif sınıf atmosferinin öğretmen adaylarının fen öğrenme ve öğretmeye karşı tutumlarıyla olan ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın Yöntemi: Oyun yoluyla gerçekleştirilen fen bilgisi etkinliklerinin, pozitif sınıf atmosferinin öğretmen adaylarının fen öğrenme ve öğretim tutumları arasındaki ilişki ele alınmıştır. Veri toplama aracı olarak anket ve açık uçlu bir soru kullanılmıştır. Çalışma, bahar ve güz yarıyılında okutulan Fen Bilgisi Öğretimi ve Laboratuar Uygulamaları I ve II dersinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya yaş ortalamaları 20 civarında 18 erkek, 24 kız toplam 42 öğretmen adayı katılmıştır. Söz konusu derslerde araştırma ve oyun yoluyla fen öğretimi yaklaşımı esas alınmıştır. Araştırmanın Bulguları: Öğretmen adaylarının ankete vermiş oldukları puanlar, fen öğretimi dersi ile ilgili değişkenlerin ortalamalarının oldukça yüksek ve bu değişkenler arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Fen bilgisi öğrenimi ve öğretimine karşı olumlu tutum geliştirmeyi en çok belirleyen değişkenlerin oyun yoluyla işlenen etkinliklerinin fen öğrenmeyi kolaylaştırması ve bu etkinliklerin dersi sıkıcı olmaktan kurtarması olduğu belirlenmiştir. Bu değişkenlerin genel tutumun %43’ne denk geldiği saptanmıştır. Öğretmen adaylarınca en çok eğlenceli ve oyun içeren etkinliğin a) kara kurbağası için teraryum yapma ve besin zincirini gözlemek için onu böceklerle besleme, b) çeşitli aynalar ve merceklerle deneyler yapma, c) atmosfer basıncının Erlenmayer üzerindeki balona basıncını keşfetme, d) hidrojen balonu yapma ve balondaki gazın yanıcı özelliği ile ilgili deneyler yapma ve e) araştırma projesi yapmak olmuştur. Öğrencilerin yapmış olduğu değerlendirmelere göre derste oyun gibi ve eğlenceli bulunan deneylerin ortak özellikleri şunlardır: 1) ilginç ve süpriz etkinliklerin derste işlenmesi, 2) biyoloji ile ilgili gerçek hayattan deneyimlerin deneyimlerin derste yaşatılması, 3) derste işlenen kavram ya da doğal olayların görselleştirilebilmesi, 4) deneylerde yeni, sıradışı, ve beklenmedik şeylerin yaşanması, 5) araştırma becerilerinin öğrenilmesi. Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler: Bu çalışmada fen öğrenimi ve öğretimine karşı pozitif tutum geliştirmede, oyun yoluyla fen öğretiminin motivasyon içeren özellikleri vurgulanmıştır. Yaparak-yaşayarak fen öğretiminde özellikle keşfederek yapılan etkinliklerin eğlenceli ve oyun içermesi, öğretmenin ilgisini çekmesinin yanı sıra, onlara fen etkinliklerini çocuklar için nasıl daha fazla oyun içerecek şekilde işlemeleri, ilgi çekici hale getirmeleri ve daha verimli kılma konularında model almalarını sağlayacak deneyimler sunmaktadır. Bu çalışmanın sonuçları fen öğretiminde ilgi ve tutum geliştirmek için, fen derslerinde birçok ilgi uyandıran farklı etkinliklerin gerçekleştirilmesinin yanı sıra, yapılan etkinliklerin oyun ile bütünleştirilerek öğrencileri araştırma ve keşfetmeye cesaretlendirecek sınıf ortamlarının düzenlenmesini önermektedir.

Keywords: Oyun yoluyla fen öğretimi, pozitif sınıf ortamı, tutum, fen bilgisi öğretimi