Effects of the Sense-Based Science Education Program on Scientific Process Skills of Children Aged 60–66 Months

60-66 Aylık Çocukların Bilimsel Süreç Becerilerine Duyu Temelli Bilim Eğitimi Programının Etkisi

Abstract

Purpose: This study aimed to examine the effects of the Sense-Based Science Education Program on 60–66 months old children’s scientific process skills. Research Methods: In this study, which carries experimental attribute features, the pre-test/final-test/observing-test control grouped experimental pattern, and qualitative research were used. Forty children who are 60–66 months old that attended independent preschool and nursery school classes in 2013–2014 education year took part in this study. Data in the study was collected with Personal Information Forms and Scientific Process Skills Evaluation Scale for 48–66 Months Old Children (SPSES). Findings: The findings obtained from the research show that the SPSES final-test score averages of the experimental and control groups have a significant level of difference (p<0.05) favoring the experimental group. When the experimental group’s SPSES pre-test/final-test score averages were compared, a significant level of difference (p<0.05) favoring the final-test was seen. When the control group’s SPSES pre-test/final-test scores were compared, again a significant level of difference (p<0.05) was found. Also, when the experimental and control groups’ SPSES final-test score averages were compared, a significant difference (p<0.05) favoring the experimental group was determined. Though no significant difference was found when the experimental group’s observation test and final-test score averages were compared, when the observation test and pre-test score averages were compared a highly significant level (p<0.05) was found. Implications for Research and Practice: When the research results were evaluated, it was concluded that the Sense-Based Science Education Program has a positive effect on children’s scientific process skills. Future studies could examine children’s scientific process skills in multifaceted and diverse disciplines

Özet

Problem Durumu: Erken dönemde çocukların öğrenme isteğini, onların ilgisini çekebilecek bilişsel etkinliklerle desteklemek öğrenme sürecinin en önemli gereksinimlerindendir. Bilim eğitimi ise; çocuklar için, onları öğrenmeye iten içsel güdüleri ile bilişsel süreçlerini harekete geçirerek yaşadıkları dünyaya karşı, sistematik bir düşünce ve anlayış geliştirme yöntemidir. Bilimsel süreç becerileri çocukların bilimle başarılı bir şekilde ilişki kurabilmeleri açısından çok önemlidir. Bu becerilerin kazanılması ve bilimsel düşünce farkındalığının oluşması için gerekli çalışmaların ve uygulamaların yapılabileceği kritik dönem ise, erken çocukluk dönemidir. Erken dönemde bilimsel süreç becerilerinin etkin kullanımı açısından çocukların tüm duyularını kullanarak, araştırmaya ve duyumsal deneyimler aracılığıyla çevreden geri dönüt almaya ihtiyaçları vardır. Erken çocukluk döneminde çocukların duyu gelişimine yoğunlaşan ve bilimsel süreç becerilerinin gelişimini destekleyen yöntem ve tekniklerin kullanıldığı bir bilim eğitimi programının planlanmasında ve uygulanmasında eksiklikler ve sorunlar gözlenmektedir. Bu nedenle bu çalışma bilim eğitimi kapsamında duyu temelli çalışmalar aracılığı ile çocukların bilimsel süreç becerilerini güçlendirmeye odaklanmaktadır.Araştırmanın Amacı: Bilim eğitimine yönelik yapılan çalışmalar, çocukların bilimsel süreç becerilerine ve sonraki akademik başarılarına etki ettiği yönünde çeşitli bilgiler sunmaktadır. Buna bağlı olarak, bilim eğitimi kapsamında geliştirilen duyu temelli bilim eğitimi programının, bilimle ilişkili temalar ve bilimsel kavramlar çocukların bilimsel süreç beceri kazanımlarını destekleyecektir. Bu da bilim okuryazarı ve bilimsel düşünebilen bir toplum oluşması beklentisini desteklemesi yönünden büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle bu araştırmada, 60-66 aylık çocukların bilimsel süreç becerilerine duyu temelli bilim eğitimi programının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın Yöntemi: Araştırma yöntemlerinin kullanımında geliştirilmiş etkili yöntemlerden biri de karma desenli yöntemdir ve çocukların bilimsel süreç becerilerini değerlendirmek amacıyla yapılan bu araştırmada karma desenli yöntem kullanılmıştır. Deneysel nitelik özelliği taşıyan bu araştırmada, ön-test/son-test/izleme-testi kontrol gruplu deneysel desen ve nitel araştırma türleri kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılı Erzurum ili MEM’ne bağlı anaokulları/anasınıflarında görevli öğretmenler ve çocuklar ile 2013-2014 eğitim-öğretim yılı Muş ili MEM’ne bağlı anaokulları/anasınıflarında görevli öğretmenler ve çocuklar oluşturmaktadır. Çalışmada, bağımsız anaokulu ve anasınıfına devam eden 60-66 aylık 40 çocuk yer almıştır. Araştırmanın verileri; Tekerci ve Kandır (2013) tarafından geliştirilen; 48-66 Aylık Çocuklar İçin Bilimsel Süreç Becerilerini Değerlendirme Ölçeği (BSBÖ) ve Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; deney ve kontrol gruplarının denkliğini belirlemek amacıyla BSBÖ’nden elde ettikleri puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı “Bağımsız gruplarda t Testi” analizi tekniği ile test edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının BSBÖ ön-test sonuçlarına göre düzeltilmiş son-test puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı, tek faktörlü kovaryans analizi (one factor ANCOVA) ile test edilmiştir. Deney grubunun BSBÖ ön-test/son-test ve izleme testi ortalama puanları arasındaki farkı test etmek için ise; tek faktör üzerinde tekrarlı ölçümler için iki faktörlü ANOVA (repeated measures) uygulanmıştır.Araştırmanın Bulguları: Duyu Temelli Bilim Eğitim Programı’nın uygulama sürecinin değerlendirilmesi “Öğretmen Gözlem Formu” ile yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, öğretmenin etkinliklerin tamamına yakınının uygulanmasında sorun yaşamadığı görülmüştür.Araştırmada BSBÖ’nden elde edilen verilere göre, deney/kontrol grubunun, BSBÖ son-test puan ortalamalarında deney grubu lehine anlamlı düzeyde bir fark olduğu (p<0.05), deney grubunun BSBÖ ön-test/son-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında ise son-test lehine anlamlı düzeyde fark (p<0.05) olduğu görülmüştür. Kontrol grubunun, BSBÖ ön-test/son-test puanları karşılaştırıldığında yine anlamlı düzeyde fark (p<0.05) bulunmuştur. Ayrıca deney/kontrol grubunun, BSBÖ son-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında, deney grubu lehine anlamlı düzeyde fark (p<0.05) belirlenmiştir. Deney grubu izleme testi puanları ile son-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı düzeyde fark (p>0.05) bulunmazken, izleme testi ile ön-test puan ortalamaları karşılaştırıldığında ise anlamlı derecede yüksek (p<0.05) bulunmuştur. Buna bağlı olarak, çocukların bilimsel süreç becerilerinin gelişiminin aynı zamanda bilişsel süreçlerinde gelişimine paralel ilerlediğini ve bilişsel süreçlere bağlı olarak davranışsal gelişiminde gerçekleştiğini ön plana çıkarmaktadır. Ayrıca Duyu Temelli Bilim Eğitimi Programı’da yer alan öğrenme süreçlerinde bilimsel süreç becerilerine sıralı, aşamalı ve sistematik olarak yer verilmesi, tüm duyuların aktif ve dengeli bir şekilde kullanılması, çocukların bilimsel süreç becerileri üzerinde pozitif etki yaratmış olabilir.Araştırmanın Sonuç ve Önerileri: Okul öncesi dönemde bilim eğitiminin temel amacı çocukların sahip oldukları bilgiden ziyade bilgiye ulaşma sürecinin nasıl işlediğidir. Bu süreç içerisinde çocukların ihtiyacı olan bilgi ve becerilerine yönelik gerçekleştirilen çoklu duyu çalışmaları, çocukların bilimsel süreç becerilerini güçlendirmekte ve maksimum düzeye çıkarmayı hedeflemektedir. Bu araştırmada da duyu temelli gerçekleştirilen bilim eğitimi çalışmalarının çocukların bilimsel süreç becerileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. “Duyu Temelli Bilim Eğitimi Programı”nda her bir süreç becerisine sıralı ve aşamalı olarak sistematik bir şekilde yer verilmiştir. Araştırma sonucunda, “48-66 Aylık Çocuklar İçin Bilimsel Süreç Becerilerini Değerlendirme Ölçeği” alt boyutları ön-test/son-test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark

Keywords: Okul öncesi, erken çocukluk, çoklu duyu, duyu eğitimi, bilimsel düşünme.