Relationship between Communication Competence and Conflict Management Styles of School Principals

Okul Müdürlerinin İletişim Yeterlikleri İle Çatışma Yönetim Stilleri Arasındaki İlişki

Abstract

Purpose: Determining the relationship between communication competence and conflict management styles of school principals, according to teacher perceptions, is important for school principals to effectively manage and foster a positive school environment. Conflicts are inevitable in all types of schools. Managing conflicts and maintaining collaborations between partners are among the numerous responsibilities of school principals. This study may provide some practical evidence for school administrators and principals to manage and solve conflicts. Research Methods: Relational survey models were used in the study. “The Communication Competence Scale” and “the Organizational Conflict Scale” were applied to attain data on 245 teachers working in primary schools. Findings: A meaningful relationship between communication competence of school principals and their conflict management styles was determined. It showed that the communication competence of school principals predicted their conflict management styles, according to teacher perceptions. Implications for Research and Practice: The findings reveal that teachers think that principals use avoiding and obliging styles at a medium level. When these styles are used to manage conflicts, the same problems may repeat in time. In this sense, school principals need to keep in mind that a current problem may be a source/potential of future problems. Therefore, it is suggested that school principals use avoiding and obliging styles less often.

Özet

Problem Durumu: Öğretmen algılarına göre, okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri ile çatışma yönetim stilleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi hem okul müdürlerinin etkin yönetim sergilemesi, hem de olumlu bir okul iklimi açısından önemlidir. Okul ortamında çatışmaların olması kaçınılmaz görülmektedir. Okul ortamında çatışmaların yönetilmesi ve tüm paydaşlar arasında işbirliğinin sağlanması okul müdürlerinin görevleri arasında bulunmaktadır. Bu çalışma tüm okul yöneticileri ve müdürlerine, çatışmaları yönetme ve çözme konusunda uygulamaya yönelik bazı bulgular sağlayabilir. Özellikle kişilerarası ilişkilerde iletişimin anahtar rolü ve anlaşmazlıkların çözümünde de çatışma yönetim stillerinin önemi düşünüldüğünde, araştırma sonuçlarının literatüre olumlu katkılar sunması beklenmektedir.Araştırmanın Amacı: Bu araştırmada ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre, okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri ve çatışma yönetme biçimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda araştırmada şu sorulara cevap aranmıştır:1. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri ne düzeydedir?2. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin çatışma yönetme stilleri nasıldır?3. Okul müdürlerinin iletişim becerileri ile çatışma yönetme stilleri arasında anlamlı ilişkiler var mıdır?4. Okul müdürlerinin iletişim becerileri çatışma yönetme stillerini anlamlı düzeyde yordamakta mıdır?Araştırmanın Yöntemi: Araştırmanın modelini tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli oluşturmaktadır. İlköğretim okulunda görev yapan 245 öğretmene verilerin toplanması için Wiemann (1977) tarafından geliştirilen “İletişim Yeterlikleri Ölçeği” ve Rahim (1973) tarafından geliştilen “Örgütsel Çatışma Ölçeği” uygulanmıştır. İletişim yeterlikleri ölçeği, empati, sosyal rahatlık ve destekleme olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin güvenirliği empati boyutu için .95, sosyal rahatlık boyutu için .76, destekele boyutu için .79 olarak hesaplanmıştır. Örgütsel Çatışma Ölçeği; tümleştirme, ödün verme, hükmetme, kaçınma ve uzlaşma olmak üzere 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin güvenirliği .91 olarak hesaplanmıştır.Araştırmanın Bulguları: Okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri, en yüksek destekleme boyutunda (M: 3.88), en düşük sosyal rahatlık boyutunda (M: 3.85)’dır. Okul müdürleri çatışma yönetim stillerinden, en yüksek tümleştirme (M: 3.79), en düşük hükmetme (M: 2.75) sitlini kullanmaktadır. Araştırmayaya göre; okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri ve çatışma yönetme stilleri arasında anlamlı ilişkilerin olduğu görülmektedir. İletişim yeterlikleri ölçeğinin, anlama empati kurabilme, sosyal rahatlık ve destekleme boyutları ile çatışma yönetme stilleri ölçeğinin tümleştirme, ödün verme, kaçınma ve uzlaşma boyutları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. r değerleri, .23 ile .81 arasında değişmektedir. İletişim yeterlikleri ölçeğinin anlama empati kurabilme ve destekleme boyutu ile çatışma yönetme stilleri ölçeğinin hükmetme boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. r değerleri, -.24 ile -.62 arasında değişmektedir. Araştırma bulguları, öğretmen algılarına göre, okul müdürlerinin iletişim yeterliklerinin çatışma yönetim stillerini yordadığını göstermektedir. İletişim yeterlikleri ölçeğinin anlama empati kurabilme (β=.994, p<.01) boyutu araştırmaya katılanların çatışma yönetim stilleri ölçeğinin tümleştirme boyutuna yönelik algılarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Bunun yanında, sosyal rahatlık (β= -.144, p<.05) boyutu ise çatışma yönetim stilleri ölçeğinin tümleştirme boyutuna yönelik algıları negatif yönde ve anlamalı düzeyde yordadığı görülmektedir. İletişim yeterlikleri ölçeğinin destekleme (β=.019, p>.05) boyutu çatışma yönetim stilleri ölçeğinin tümleştirme boyutunun anlamlı yordayıcısı değildir. İletişim yeterlikleri ölçeğinin anlama empati kurabilme (β=1.372, p<.01) boyutu, araştırmaya katılanların çatışma yönetim stilleri ölçeğinin ödün verme boyutuna yönelik algılarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Bunun yanında, sosyal rahatlık (β=-.455, p<.01) ve destekleme (β=-.334, p<.01) boyutları ise çatışma yönetim stilleri ölçeğinin ödün verme boyutuna yönelik algıları negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. İletişim yeterlikleri ölçeğinin destekleme (β=-.784, p<.01) boyutu, araştırmaya katılanların çatışma yönetim stilleri ölçeğinin hükmetme boyutuna yönelik algılarını negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Anlama empati kurabilme (β=.197, p>.05) ve sosyal rahatlık (β=.197, p>.05) boyutları çatışma yönetim stilleri ölçeğinin hükmetme boyutunun anlamlı yordayıcısı değildir. İletişim yeterlikleri ölçeğinin anlama empati kurabilme (β=1.029, p<.01) boyutu, çatışma yönetim stilleri ölçeğinin kaçınma boyutunu pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordarken, sosyal rahatlık (β=-.378, p<.01) ve destekleme (β= -.265, p<.01) boyutları çatışma yönetim stilleri ölçeğinin kaçınma boyutunu negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. İletişim yeterlikleri ölçeğinin anlama empati kurabilme (β=1.196, p<.01) boyutu, çatışma yönetim stilleri ölçeğinin uzlaşma boyutunu pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Bunun yanında, sosyal rahatlık (β=-.403, p<.01) boyutu ise çatışma yönetim stilleri ölçeğinin uzlaşma boyutunu negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır.Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Araştırmanın önemli sonuçları şöyle özetlenebilir: 1) Öğretmenlerin algılarına göre, okul müdürlerinin iletişim yeterliklerini en yüksek destekleme boyutunda en düşük sosyal rahatlık boyutunda kullandığı ortaya çıkmıştır. 2) Okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerinden en çok bütünleştirme en az hükmetme stilini kullandıkları ortaya çıkmıştır. 3) Okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri ölçeğinin anlama empati boyutuyla; çatışma yönetim stillerinden tümleştirme, uzlaşma ve ödün verme stilleriyle pozitif yönde yüksek, kaçınma stiliyle pozitif yönde orta, hükmetme stiliyle negatif yönde düşük bir ilişki

Keywords: Öğretmen algıları, empati, destek, bütünleştirme, kaçınma, hükmetme.