Examination of Factors Affecting Continuance Intention to use Web-Based Distance Learning System via Structural Equation Modelling

Web Tabanlı Uzaktan Eğitim Sistemini Kullanmaya Devam Etme Niyetini Etkileyen Faktörlerin Yapısal Eşitlik Modeli ile İncelenmesi

Abstract

Purpose: The present study aims to model continuance intention to use web-based distance learning system and reveal the relationship between structures. Method: In this study, factors affecting continuance intention to use a web-based distance learning system was examined with a sample of 104 students attending an initial teacher training program through a web-based distance learning system at Van Yüzüncü Yıl University. The structures used in the study were identified as a result of a detailed review of literature. Moreover, complex structure of web-based distance learning systems, which included many components, were analyzed. Technology Acceptance Model and Expectancy Disconfirmation Theory were used in determining the model to be used, and comprehensive research was conducted. Findings: continuance intention to use web-based distance learning system was indirectly affected by perceived quality, perceived control, perceived usability; and was directly affected by satisfaction. Implications for Research and Practice: Similar studies can be conducted with different student/user groups by different distance learning centers and institutions that provide distance learning services. Web-based distance learning systems, which have become widely used especially by companies, can be expanded via studies to be conducted within these environments

Özet

Problem Durumu: Bu çalışmada, Yüzüncü Yıl Üniversitesi web tabanlı uzaktan eğitim sistemi ile formasyon eğitimi alan öğrenciler örneğinde bu sistemi kullanmaya devam etme niyetini etkileyen faktörler yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmiştir. Araştırmanın Amacı: Çalışmada yer alacak yapılar detaylı bir literatür taraması sonucunda belirlenmiş ve birçok bileşeni bir arada bulunduran web tabanlı uzaktan eğitim sistemlerinin karmaşık yapısı çözümlenmeye çalışılmıştır. Kullanılacak modelin belirlenmesinde Teknoloji Kabul Modeli (TAM, Technology Acceptance Model) ve Onaylanmayan Beklentiler Kuramı’ ndan (EDT, Expectancy Disconfirmation Theory) faydalanılmış ve geniş kapsamlı bir araştırma yapılmıştır. Sonuç olarak bir web tabanlı uzaktan eğitim sistemini kullanmaya devam etme niyetinin algılanan kalite, algılanan kontrol, algılanan kullanılabilirlik yapılarından dolaylı olarak ve memnuniyet yapısından direk etkilendiği belirlenmiştir.Araştırmanın Yöntemi: Araştırmanın iki aşaması mevcuttur. İlk aşamada konuyla ilgili literatür taraması yapılarak izlenecek yol ve kavramsal çerçeve belirlenmiş ikinci aşamada araştırma modelinin hipotezleri belirlenip veriler toplanmıştır. Verilerin toplanmasında ölçme aracı uygulanması yöntemi kullanılmıştır. Ölçme aracı formu geçerliliği ispatlanmış birçok ölçeğin birleşiminden oluşmaktadır. Ölçme aracında yer alan maddelerin Türkçe ’ye adaptasyonunda eğitim bilimleri alanında uzman kişilerden görüşler alınmış ve ayrıca gerektiği noktada çeviri konusunda da destek alınmıştır. Her bir alt ölçeğin güvenilirliği Cronbach’s Alfa katsayıları incelenerek test edilmiş daha sonra yapısal eşitlik modeli (SEM) yardımıyla, ileri sürülen teorik modele bağlı nedensel ilişkilerin analizi yapılmıştır. Ölçeklerin güvenilirliğinin ve ölçüm araçlarının içsel tutarlılığının test edilmesinde en çok kullanılan yöntemlerden biri olan Cronbach’s α katsayısından yararlanılmıştır. Algılanan kalite yapısının güvenilirliği Cronbach’s α katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Algılanan kalite yapısı için 0.888, Algılanan kullanılabilirlik 0,839, Algılanan kontrol 0,880 olarak hesaplanmıştır. Bu değerler her bir yapının yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir. Araştırmanın Bulguları: Path katsayıları anlamlı bulunmuştur ve hipotezler doğrulanmıştır. Bir e-öğrenme sisteminde algılanan kalitede meydana gelen 1 birimlik artış algılanan kontrolde 0.99 birim artışa sebep olacaktır. Aynı şekilde algılanan kalitede meydana gelen 1 birimlik artış algılanan kullanılabilirlikte 0.96 birim artışa sebep olacaktır, algılanan kullanılabilirlikte meydana gelen 1 birimlik artış memnuniyette 0.90 birimlik artışa sebep olacaktır ve son olarak memnuniyette meydana gelen 1 birimlik artış kullanmaya devam etme niyetinde 0.93 birim artışa sebep olacaktır. Belirlilik katsayıları ( ) % 91, %81 ve %87 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Uzaktan eğitim sistemleri internet ve iletişim alanında yaşanılan gelişmelerle birlikte öğrenme biçimlerinde çeşitliliğe yol açmıştır. Uzaktan eğitim artık çoğunluğu web tabanlı olan bu sistemler üzerinden yürütülmektedir. Bu sistemler birçok isimle, birçok öğrenme ortamı ile karşımıza çıkmaktadır. M-öğrenme, harmanlanmış öğrenme, sanal ve gerçekliği arttırılmış öğrenme ortamları bunlardan bazılarıdır. E-öğrenme uygulamaları açısından başarılı öğrenme ortamlarının sağlanması önemli bir konudur. E-öğrenmenin şekli Web’ de yaşanan gelişmelerle birlikte kullanıcıları öğrenme sürecinde üçüncü şahıs olmaktan öteye geçirmiş, Web 2.0 ile etkileşime açık hale gelen öğrenme ortamları Web 3.0 ile kullanıcıları öğrenme sürecine dâhil etmiştir. Bu sebeplerle kullanıcının giderek sistemin merkezine oturduğu bu e-öğrenme sistemlerini kullanmaya devam etme niyetlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi araştırılmaya değer bir konudur. Bu sebeple bu çalışma ile literatür incelenerek bir e-öğrenme sistemini kullanmaya devam etme niyetini etkileyebilecek yapılar gerek önceki çalışmalar ışığında gerekse yapılan analizler ve yapısal eşitlik modelleri ile incelenmiştir. Kullanılan modellerde algılanan kalite, algılanan kullanılabilirlik, algılanan kontrol, memnuniyet ve kullanmaya devam etme niyeti yapıları arasındaki ilişkiler açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. TAM ve EDT’ nin yapıları ile bir takım diğer yapılar birleştirilerek incelenmiştir. İlk olarak algılanan kalitenin sistem, servis ve bilgi kaliteleri ile açıklanabileceği öne sürülmüş ve bu ilişkiler doğrulanmıştır. Literatürde bilgi ve sistem kalitelerinin e-öğrenme ile ilgili çalışmalarda servis kalitesine görece daha fazla kullanılmış olduğu görülmüştür. Ancak servis kalitesinin algılanan kalitedeki değişimi açıklamada %85 ile önemli bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Algılanan kullanılabilirlik yapısı, algılanan fayda, algılanan kullanım kolaylığı ve bilişsel kapılma faktörleri ile açıklanmak istenmiş ve bu ilişkiler de anlamlı bulunmuştur. Burada bahsedilmesi gereken önemli bir nokta, bilişsel kapılmanın literatürde benzer kavramlar olarak nitelendirilen algılanan eğlenebilirlik ve algılanan zevk bileşenleri olarak farklı isimlerle de olsa bilgi sistemlerini ilgilendiren birçok çalışmada yer almasıdır. Diğer bir hipotezde algılanan kalitenin algılanan kullanılabilirlik üzerindeki etkisi incelenmiş ve anlamlı bir etkisi olduğu gösterilmiştir. Daha sonra algılanan kontrol yapısı; internet öz-yeterliliği, bilgisayar öz yeterliliği ve internet deneyimi boyutları ile incelenmiştir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda e-öğrenme öz-yeterliliği, e-öğrenme deneyimi gibi kavramların kullanıldığı görülmüştür Bu sebeple Ülkemizde de e-öğrenme yaygınlaşmaya devam ettikçe e-öğrenme deneyiminin farklı bir boyut olarak ayrıca irdelenmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir. Nitekim araştırmanın ilk kısmında yer alan demografik bilgiler kısmında kullanıcıların daha önceden online bir sertifika programına katılıp katılmadıkları sorulmuş ve öğrencilerin yaklaşık % 80’inin katılmadığı bilgisine ulaşılmıştır. Kullanmaya devam