The Effect of Teaching “Learning Strategies” on Academic Achievement: A Meta-Analysis Study

Öğrenme Stratejileri Öğretiminin Akademik Başarı Üzerine Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması

Abstract

Purpose: This study aimed to perform a meta-analysis of results from the experimental studies that examined the effect of learning strategies on students’ academic achievement in Turkey between 2000 and 2016.Method: This study employed a meta-analysis method to combine the results of experimental studies on the effect of teaching learning strategies on students’ academic achievement. Twenty-eight studies comprising of theses and peer-reviewed articles involving an experimental analysis of the effect of learning strategies on students’ achievement were included in this study. Results: The random effects model was used in the study and the mean effect size value was found at large effect level (d = 1.21). The eta-squared calculated for Cohen’s d of 1.21 was found to be .268. This value obtained using 31 effect sizes from the results of 28 experimental studies conducted with 1,641 students indicated that the learning strategies had 26.8% positive effect on students’ academic achievement. Implications for Research and Practice: Sub-group analyses were also made in the sub-categories (education level, discipline, strategy teaching style, and strategy type) within the scope of the research, and it was determined that the teaching of learning strategies differed only statistically according to the discipline area. Several suggestions based on the research results were presented.

Özet

Problem Durumu: Bireyin nasıl daha iyi ve kolay öğreneceğini bilmesinin, bağımsız öğrenmenin kısacası öğrenmeyi öğrenmenin temelini oluşturduğu ifade edilen öğrenme stratejileri, farklı araştırmacılar tarafından tanımlanmıştır. Öğrenme stratejisi öz olarak bilgi ve becerilerin elde edilmesini kolaylaştırmak için özel bir öğrenme durumunda birey tarafından kullanılan zihinsel taktiklerin tümü olarak tanımlanmaktadır. Öğrenme stratejileri ile ilgili çalışmaların büyük çoğunluğu betimsel ve ilişkisel olmakla birlikte deneysel çalışmalar da mevcuttur. Deneysel çalışmalarda genel olarak öğrenme stratejileri öğretiminin akademik başarıya, tutuma, üstbilişsel farkındalığa, kalıcılığa, yürütücü biliş becerisine vs. etkisi incelenmiş ve çalışmaların çoğunda ilgili değişkenlerde olumlu gelişmeler görüldüğü ortaya konmuştur. Türkiye’deki alan yazında öğrenme stratejileri öğretiminin öğrencilerin çeşitli derslerdeki akademik başarılarına etkisini belirlemek amacıyla yapılmış çok sayıda çalışma olmasına rağmen, bu konuda yapılmış bir meta-analiz çalışmasına rastlanmamıştır. Farklı boyutları ile ele alınan öğrenme stratejileri ile ilgili araştırmaların birleştirilmeye, sentezlenmeye ve değerlendirilmeye ihtiyacı vardır. Bu anlamda Türkiye kapsamında yapılan çalışmaların sonuçlarının birleştirilerek genel yargının ortaya konması alan yazına önemli katkılarda bulunacaktır.Araştırmanın Amacı: Türkiye’deki alan yazında öğrenme stratejileri öğretiminin öğrencilerin çeşitli derslerdeki akademik başarılarına etkisini belirlemek amacıyla yapılmış çok sayıda çalışma olmasına rağmen, (bilişsel) öğrenme stratejilerinin etkisini deneysel olarak inceleyen araştırmaları ele alan kapsamlı bir meta analiz çalışmasına ulaşılamamıştır. Bu bağlamda bu araştırma, Türkiye’de öğrenme stratejileri öğretiminin öğrencilerin akademik başarılarına etkisini inceleyen 2000-2016 yılları arası deneysel çalışma sonuçlarını meta-analiz yolu ile bir araya getirmek amacıyla yürütülmüştür.Araştırmanın Yöntemi: Bu araştırmada, öğrenme stratejileri öğretiminin öğrenci başarısı üzerindeki etkisini inceleyen deneysel ve yarı-deneysel araştırmaların sonuçlarını bir araya getirmek amacıyla meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Yapılan taramaya göre ulaşılan toplam 1436 yayın yukarıdaki kriterlere göre tasnif edildiğinde elde kalan 352 çalışma üzerinde yoğunlaşılmıştır. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde özetlerinden araştırma ölçütlerine uygun olduğu belirlenen ancak erişime açık olmayan tez yazarlarına e-posta gönderilmiş ancak cevap alınamamıştır. Buna göre, belirlenen ölçütler çerçevesinde öğrenme stratejilerinin öğrenci başarısı üzerindeki etkisini deneysel olarak inceleyen lisansüstü tezler ile bilimsel makalelerden oluşan toplam 28 çalışma araştırmaya dâhil edilmiştir. Bu 28 çalışma haricinde yeterli veri sunan ve gerekli şartları sağlayan tam metin bildiri veya poster sunumu türünde çalışmaya rastlanılmamıştır. Araştırmanın geçerliği bağlamında öğrenme stratejileri öğretiminin öğrenci başarısı üzerindeki etkisi deneysel araştırmalardan elde edilen standartlaştırılmış verilerle ortaya koyulmaya çalışıldığı açıklanmış ve yayın yanlılığı incelenmiştir. Ayrıca geçerliği sağlayabilmek adına, etki büyüklüğü hesaplama ve raporlama süreçleri ayrıntılı olarak açıklanmış, birincil çalışmalarda kullanılan ölçme araçlarının yeterli psikometrik özellikleri taşıdıkları belirlenmiş ve çalışma Eğitim Bilimleri alanında doktoralı üç akademisyen tarafından yürütülmüştür.Araştırmanın Bulguları: Araştırmada, belirlenen kriterler çerçevesinde meta-analize dâhil edilen araştırmalardaki verilerin rastgele ve sabit etkiler modellerine göre etki büyüklüğü değerleri hesaplanmıştır. Alan uzmanı olan iki araştırmacı, çalışmalarda kullanılan öğrenme stratejilerindeki farklılığın örneklem hatasının ötesinde eğitim kademesi, disiplin, strateji öğretim tarzı ve strateji türü bağlamında farklılaştığını varsaydıkları için rastgele etkiler modeline karar vermiş ve etki büyüklüğü değeri 1.21 olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında eğitim kademesi, disiplin, strateji öğretim tarzı ve strateji türüne yönelik alt grup analizleri de yapılmış ve öğrenme stratejileri öğretiminin yalnızca disiplin alanına göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Belirlenen etkinin geçerliğine ilişkin yayın yanlılığı olmadığı yapılan analizler ile ortaya konulmuş olup elde edilen etki değerinin geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Rastgele etkiler modeline göre hesaplanan 1.21 Cohen d değerinin eta-kare karşılığı .268’dir. Bu değer; 1641 öğreneni kapsayan 28 çalışmadan elde edilen 31 etki büyüklüğüne göre öğrenme stratejilerinin öğrenen başarısı üzerinde % 26.8’lik olumlu bir katma değere sahip olduğunu göstermektedir. Eldeki araştırmada ortak etki değerini belirleme analizlerine ek olarak, bulgulardaki heterojenliğin nereden kaynaklandığını belirlemek amacıyla eğitim düzeyi, disiplin, strateji öğretim tarzı ve strateji türüne göre grup karşılaştırmaları da yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde eğitim kademesinin (ilkokul, ortaokul, lise, üniversite) öğrenme stratejileri öğretiminde anlamlı bir değişim meydana getirmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç öğrenme stratejileri öğretiminin eğitimin her kademesinde etkili olduğunu göstermekte; öğrenme stratejilerinin küçük yaşlarda öğretilmesinin daha etkili olduğu görüşünde olan araştırmacıların görüşlerini sonraki eğitim yaşantılarında ve öğrenmeyi öğrenmenin küçük yaşlarda kazanılmasında önemli olduğu noktalarında doğrulamaktadır. Öğrenme stratejileri öğretiminin farklı disiplinlerde anlamlı bir değişime neden olup olmadığına ilişkin analizler ise öğrenme stratejileri öğretiminin öğrenci başarısını en fazla müzik eğitimi en az pozitif bilimlerden olan Fen bilimleri alanında olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Araştırma kapsamında disiplin alanlarına yönelik birincil araştırma sayısı Yabancı dilde 9, Fen bilimlerinde 6, Sosyal bilimlerde 10, Türkçe’de 4 ve Müzik’te 2 olarak görü