Mantel Haenszel Test For Controlling Confounding Factors

Abstract

In cause-effect relationship studies, effect of confounding factors can be calculated as more or less than relative risk of the disease when studying groups are not properly selected. Such factors can be composed of different variables. In this article, use of MantelHaenszel test controlling confounding factors, manual implementation with the logic behind Mantel-Haenszel test and implementation with two different statistical programs (EpiInfo and SPSS), have been explained, respectively.Mantel-Haenszel test takes too much time manually, however, it is important to understand the logic of this method. Implementation of this test with programs is thought to be a better choice in terms of practical use since it reduces time loss and mistakes. MantelHaenszel test, one of the options on controlling the confounding factors (such as matching) or advanced statistical analyses (such as multiple regression, co-variance analysis), is the best method of describing the concept of "confounding factors" when designing the research.

Özet

Neden-sonuç ilişkisinin incelendiği çalışmalarda, çalışma gruplarının uygun biçimde seçilmemesi durumunda karıştırıcı etkenlerin (confounding factors) neden-sonuç ilişkisini etkilemesi ile hastalığın rölatif riski olduğundan daha fazla veya daha az olarak hesaplanabilmektedir. Söz konusu "karıştırıcı etkenler", pek çok farklı değişken olabilir. Bu yazıda, karıştırıcı etkenlerinin kontrolünde kullanılan Mantel Haenszel ki kare testinin kullanımı; sırasıyla, Mantel-Haenszel ki kare testinin arkasındaki mantık ile elle yapılışı ve iki farklı istatistik programda (EpiInfo ve SPSS) uygulanışı anlatılmıştır.Mantel Haenszel ki kare testi, elle yapıldığında uzun bir zaman almakta ise de yöntemin altındaki mantığın anlaşılması için önemlidir. Bu anlaşıldığında, testin programlar ile uygulanması; zaman kaybını ve hatayı azalttığından pratik kullanım açısından daha iyi bir tercihtir. Araştırmayı tasarlarken karıştırıcı etkenleri kontrol etmek (eşleştirme gibi) veya sonrasında ileri istatistik analizler (çoklu regresyon, ko-varyans analizi gibi yöntemler) ile kontrol seçenekleri arasında Mantel Haenszel ki kare testi, "karıştırıcı etkenler" kavramını en iyi anlatan yöntem olarak öne çıkmaktadır.