Batı Muhayyilesindeki Doğu ve İstanbul’da Bir Gezgin: Adelaide Müller

The Eastern World in European Thought and A Traveller in Constantinople: Mrs. Müller

Özet

Batı dünyası yanı başlarında bulunan İslam dünyasına hep büyük ilgi gösterir. Tarihi süreç içerisinde bu dünyaya olan ilgi azalmadan devam eder. Doğu bazen korkulası bir yerdir onlar için, bazen de çok şey öğrenecekleri farklı dünya. Osmanlının gücünü kaybetmesiyle de işgal edilip yönetilecek yerler haline gelir İslam dünyasının geniş toprakları. Bu dünyayı daha iyi tanıyabilmek için Avrupa’dan ciddi sayıda seyyah, yollara çıkar. Kalemleri aracılığıyla Doğunun yaşamını, coğrafyasını, insanlarını tanıtmaya çalışır, kendi ülkelerindeki okurlara. Özellikle 19.yy’da seyahat imkânlarının gelişmesine paralel olarak seyyahların sayısında da önemli artışlar görürüz. Batılı gezginlerin en fazla ziyaret ettiği şehir ise hep İstanbul olur. Osmanlı Devletinin Sultan II. Abdülhamid yönetiminde artık son yıllarını yaşadığı bir dönemde, İngiliz Büyükelçiliği’nde memurluk yapan oğlunu ziyaret için bu topraklara gelen Frederich Max Müller ve eşi Geogiana Adelaide Müller, üç ay gibi bir süre burada kalır. Bu zaman içerisinde, İstanbul’un her yerini rahatlıkla gezebilen aile, İstanbul’da geçirdikleri günleri, on altı mektup kaleme alarak Avrupa Kamuoyuna sunar ve Şarkın yorgun Sultan’ının ülkesinden mutlu- memnun ayrılır. Bu çalışmada, öncelikli olarak asırlar içerisinde seyyahlar sayesinde oluşturulan Doğu imajı üzerinde durulacak sonra da Adelaide Müller’in eserinden yola çıkılarak Osmanlı başkenti ve kadınının Batı kamuoyuna nasıl tanıtıldığı aydınlatılmaya çalışılacaktır.

Abstract

The Western World always shows their great interest to The Islamic World that is located on the side of Europe. The interest continues increasingly through the historic process. The Eastern World is sometimes a place to be feared for Europeans, and sometimes is a different world for them to learn a lot. The vast land of the Islamic World was to become a place to occupy and manage for European after Ottoman State lost its power. A lot of itinerant who were European set off to know more that world. They try to introduce Eastern’s life, geography and people to readers in their countries by using their pencils. We can see a substantial increase in the number of the voyagers in parallel with development of the travel opportunities.Istanbul has always been the most visited city by western travelers. Frederich Max Müller and his wife, Geogiana Adelaide Müller, went to Istanbul to visit their son, who works in British Embassy, and stayed there around three months last years of the Ottomans under II. Abdulhamid. Meanwhile, they could easily travel every part of the city and composed sixteen letters which are about spend their times in Istanbul and brought to the European Public. They departed happily from the tired Sultan’s country of the East. Firstly, this article dwells on the east image which was created in time by travelers and try to clarify the image what is. After that, it lay stresses on how to introduce the Ottoman capital and woman to the western public based on the work of Mrs. Müller.