Dergiler / RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 12 - Sayı: 12
Ortaokul Türkçe Derslerinde Biyografi Türünün Kullanımı
- Sayfa
- 84–105
- DOI
- —
Özet
Türkçe ders kitapları, öğrencilerin çeşitli edebî türleri tanıyabileceği metinleri içerir. Bu edebî türlerden biri de biyografidir. Bu araştırmanın amacı biyografi türünün ortaokul Türkçe derslerindeki kullanım durumunu tespit etmektir. Doküman incelemesi ile gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini 7. ve 8. sınıftan beşer olmak üzere toplam 10 adet öğretmen kılavuz kitabı oluşturmuştur. Araştırmada biyografi türünün hem ders kitaplarındaki metinlerde hem de ders içindeki etkinliklerde hangi sıklıklarda kullanıldığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Biyografi türündeki metinler ana ve yardımcı metinler şeklinde ele alınmış ve sınıf seviyelerine göre dağılımlarına bakılmıştır. Biyografi türünün kullanıldığı etkinlikler ise kişiye/kişilere yönelik ve türe yönelik etkinlikler olmak üzere iki başlıkta incelenmiş; kişiye/kişilere yönelik etkinlikler kendi içinde araştırmaya dayalı, bilgilendirmeye dayalı ve otobiyografi; türe yönelik etkinlikler ise araştırmaya dayalı, bilgilendirmeye dayalı ve uygulamaya dayalı şeklinde alt başlıklara ayrılmıştır. Elde edilen bulgular tablo ve şekiller yardımıyla sunulmuş; bulguları desteklemek amacıyla etkinlik yönergelerine de yer verilmiştir. Araştırmada biyografi türündeki metinlere daha çok Millî Kültür ve Kişisel Gelişim temalarında yer verildiği belirlenmiştir. Biyografi metinlerinin yardımcı metin olarak kullanıldığı etkinlikler ise genelde noktalama işaretlerinin öğretimiyle ilgili etkinlikler olmuştur. Etkinliklerin ise büyük oranda kişilere yönelik etkinlikler olarak düzenlendiği, bu türden etkinliklerin de daha çok araştırmaya dayalı çalışmalardan oluştuğu tespit edilmiştir. Kişilere yönelik biyografi etkinliklerinin isimleri veya özellikleri verilen kişiler üzerine hazırlandığı, etkinliklerde ise daha çok isimleri verilen belirli şahısların araştırıldığı ortaya çıkmıştır.
Abstract
Turkish language course books contain texts which introduce the literary genres to the students. One of these literary genres is biography. The aim of this study was to determine the extent of biography genre use in secondary school Turkish lessons. A total of 10 teacher guidebooks, including 5 from the 7th and 5 from the 8th grade, constituted the sample of the study conducted by a document review. It was aimed to determine how frequently the biography genre was used both in coursebook texts and in-class activities. The texts in the biography genre were reviewed as main and complementary texts and their distributions according to class levels were examined. The activities in which the biography genre was used were examined in two categories as person/people-oriented and genre-oriented activities. Person/people-oriented activities were sub-divided as research-based, information-based and autobiographical. Genre-oriented activities were also subdivided into research-based, information-based and practice-based activities. The findings were presented via tables and figures. Activity guidelines were also included to support findings. It was determined that texts in the biography genre were used more in the National Culture and Personal Development themes. Activities in which biographical texts were used as complementary texts were mainly activities related to the teaching of punctuation. It was also found that the activities were mainly organized as people-oriented and that such activities consisted mainly of research-based works. It was revealed that people-oriented biographical activities were prepared for the people whose names or characteristics were given while certain people whose names were given were searched in the activities.