Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü Üyesi Ülkelerinde Sağlık Statüsü ve Makroekonomik Göstergelerin Çok Boyutlu Ölçekleme ve TOPSIS ile Karşılaştırılması

Comparison of Health Status and Macroeconomic Indicators in Organization for Economic Cooperation and Development Countries Using Multidimensional Scaling and TOPSIS

Abstract

ÖZ Amaç: Ülkelerin ekonomik ve sağlık durumu açısından performansları incelendiğinde sağlık durumu göstergeleri açısından başarılı olan ülkelerin genellikle ekonomik göstergeler açısından göreceli olarak başarılı olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı, ülkelerin hem sağlık durumu hem de ekonomik göstergeleri açısından birbirlerine göre konumlarını belirlemek, her iki gösterge grubu açısından ülkelerin performans sıralamasını yapmak, sağlık ve ekonomi performans sıralaması arasındaki ilişki ve değişimleri gözlemlemek ve aradaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada ülkelerin birbirlerine göre konumlarını belirlemek için Çok Boyutlu Ölçeklendirme (MDS) yöntemi, sağlık durumu ve ekonomik göstergelere göre net performans sıralamasında ise TOPSIS yöntemi kullanıldı. Araştırmada kullanılan veriler 2016 yılı veya en yakın yatay verilerdir. Ekonomik veriler Uluslararası Para Fonu’ndan (IMF-2016) alınmış ve Dünya Sağlık Örgütü ve OECD Sağlık Veri Bankası’ndan ise sağlık göstergeleri elde edilmiştir. Bulgular: TOPSIS yöntemi yardımı ile Makroekonomik performans sıralamasında elde edilen sonuçlara göre, İrlanda 34 OECD ülkesi içinde en iyi performansa sahip ülke, Türkiye 34 OECD ülkesinde en kötü performansa sahip ülke olarak bulunmuştur. Sağlık statüsü performans sıralamasına göre ise Japonya, 34 OECD ülkesi arasında ilk ülke iken, Türkiye yine en son sırada yer almıştır. Ayrıca ülkelerin makro-ekonomik göstergelerin TOPSIS başarı puanları ile sağlık durumu göstergelerinin başarı puanları arasında orta derecede istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki gözlemlenmiştir. Sonuç: Günümüzde özellikle toplumun yaşlanması ile birlikte toplumların sağlık statüsünde çeşitli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu durum hem toplumun genel sağlık seviyesini hem de genel ekonomik yapısını etkilemektedir. Bu nedenle sağlık statüsünün geliştirilmesi noktasında sağlık hizmetlerinin, hem sağlık statüsünü geliştirme hem de ekonomik düzeyi iyileştirmede rol oynayabileceğini söylenebilir

Özet

ABSTRACT Objective: The relationship between health level (status) and economic level is an important research area in health economics literature, and countries with above-average health status indicators that have healthy economic indicators as well are generally accepted. The aims of the present study were to determine the position of countries based on their health status and economic indicators, to rank the performance of countries with respect to both groups of indicators, to observe the changes in and the relationship between health and economic performance ranking, and to examine the relationship between health and macroeconomic performance scores using correlation analysis. Materials and methods: Multidimensional scaling was used to determine the countries’ position, and the Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution method was used to rank the country’s net performance according to health status and economic indicators. The study uses horizontal data for 2016. Economic data were obtained from the International Monetary Fund, and each of the country’s health status indicators was obtained from the World Health Organization and Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) Health Data Bank. Results: Macroeconomic performance ranking results showed that while Ireland performed best, Turkey performed worst among OECD countries. Health status performance ranking results ranked Japan as first and Turkey as last. Additionally, a positive, moderately significant correlation between macroeconomic and health status indicators was obtained. Conclusion: Currently, especially with aging populations, various problems have arisen in the health status of societies, affecting the general level of health in the society and economic structure. Therefore, health services for the elderly can play a role in improving health status and economic level.