The Absence of Class Analysis in the Historiography of Provincial Ottoman Armenians

Osmanlı Taşrasındaki Ermeniler Üzerine Olan Tarihyazımında Sınıf Analizinin Eksikliği1

Abstract

Studies on the nineteenth-century Ottoman Armenian communities in the provinces have examined the Ottoman Armenians as if they constitute a monolithic body. These works, which have overlooked the multi-layered and complex class structure of the Armenian nation, have generally reduced history of Armenians in the Ottoman provinces into a history of ethnic-conflict culminating with the Genocide during the World War I. As this article shows, Ottoman Armenians just like any other community in the Ottoman Empire were made up of various social-economic groups including land-owner and landless peasants, sharecroppers, middle-peasants, and artisans and merchants in small towns and cities. The article both examines the differences within the Armenian nation based on class differences and their relations with other ethnic groups by focusing on the political-economy of the period. Alongside primary and secondary sources in Armenian language, documents from the Ottoman archives are used in the article. The primary goals of the article are to put forward differences among Ottoman Armenians in the provinces based on class, to draw attention to problems in the current historiography on the topic, and to propose directions for future research.

Özet

Tasrada yasayan Osmanlı Ermeni topluluklarının on dokuzuncu yüzyıldaki tarihlerini inceleyen çalısmalar bu toplulukları yekvücut bir yapı olarak incelemislerdir. Ermeni milletinin çok katmanlı ve girift sınıfsal yapısını gözden kaçıran bu arastırmalar, Osmanlı tasrasındaki Ermenilerin tarihini genellikle Birinci Dünya Savası sırasındaki Soykırım ile sonuçlanan bir etnik çatısma tarihine indirgemislerdir. Bu makalede gösterileceği üzere tasradaki Osmanlı Ermenileri, Osmanlı Imparatorluğu'nda bulunan diger toplumlar gibi topraksız ve topraklı köylüler, marabalar, orta-köylüler ve kasaba ve küçük sehirlerde yasayan zanaatkar ve tüccarlar gibi farklı sosyo-ekonomik gruplardan olusuyorlardı. Bu makale, Ermeni milletinin kendi içindeki bu sınıfsal farkları ve diger topluluklarla olan iliskilerini dönemin ekonomi-politigini merkeze alarak incelemektedir. Makalede Ermenice birincil ve ikincil kaynakların yanısıra Osmanlı arsivinden belgeler de kullanılmıstır. Makalenin temel amaçları, tasradaki Osmanlı Ermenileri arasındaki sınıfsal farklılıkları ortaya koymak, konu üzerine olan tarihyazıcılıgındaki sorunlu bazı yaklasımlara dikkat çekmek ve gelecekteki arastırmalar için öneriler sunmaktır.