Kapitalist Toplumda Eğitim: Kuram ve Gerçekliğe Genel Bir Bakış

Özet

Bugün küresel kapitalizmin isterleri doğrultusunda yeniden yapılan(dırıl)makta olan modern eğitim kurumunun, tarihsel olarak modernleşme/sanayileşme sürecinde ortaya çıkan toplumsal ihtiyaçları karşılamak üzere oluşturulduğunu belirtmek mümkündür. Bilginin ve eğitimin metalaşma/sermayeleşme süreci küresel kapitalizmle birlikte ivme kazanmış, piyasa işleyişini düzenleyen kural ve ilkeler, bilgiyle (ve eğitimle) ilgili tüm toplumsal süreçlerde egemen olmaya başlamıştır. Küresel kapitalizmle birlikte eğitim sisteminde gerçekleştirilen düzenlemeler, bir yandan eğitime ayrılan kamu kaynaklarının azaltılması, özelleştirme ve özel öğretim kurumlarının yaygınlaştırılmasını içerirken, diğer yandan yükseköğretime geçişin rasyonalizasyonu, okullarla piyasa arasındaki bağın güçlendirilmesi, teknolojik yenileşmenin hızla eğitime aktarılması ve eğitim sisteminin ve eğitim yönetiminin yeniden yapılanması gibi düzenlemeleri kapsar. Bu düzenlemelerin öğrenciye ve okula yansımaları farklılaşmaktadır. Küresel kapitalizmin hızlandırdığı kentleşme süreciyle birlikte kentin farklı mekânlarında yoğunlaşarak birbirinden kopmuş olan farklı toplumsal ve kültürel kesimlerin eğitime erişimleri ve erişilen eğitimin niteliği farklılaşmaktadır. Bu kesimlerin eğitime yükledikleri anlam ve değer değişirken, aynı zamanda bilgiyle ve eğitimle ilişkileri de yeniden biçimlenmiştir. Eğitimdeki toplumsal ayrışma sürecinin en temel mekanizmaları ise okulun içinde işlemektedir ve en fazla sınıf ve etnisite farklılıklarıyla ilişkilendirilmektedir. Bu anlamda eğitimsel eşitsizlikleri, okul terklerini, okul başarısızlıklarını anlamak için öğrencilerin sınıfsal ve kültürel kimliklerinin analizi önem kazanmaktadır. Toplumsal bir gerçeklik olarak eğitimin çelişkili ve çatışmalı bir karaktere sahip olduğunu kabul ederek bunu ortaya koymak, eleştirel analiz için bir hareket noktası oluşturur. Okula atfedilen "görece özerklik", yani okulun basitçe bir "toplumsallaştırma" aracı olmayıp, aynı zamanda eğitim bileşenlerinin yetkilendirilmesini/güçlendirilmesini ve kendi kendilerini dönüştürmelerini mümkün kılan bir çelişki ve çatışma alanı olarak görülmesi, eşitlikçi ve özgürleştirici bir eğitim için mücadelenin temel dayanağıdır.

Abstract

Modern educational institutions, which nowadays are being restructured according to the requirements of global capitalism, were historically first established in order to satisfy the social needs that emerged during the period of industrialization and modernization. The commodification/capitalization of knowledge and education has accelerated with global capitalism, and the rules and principles governing the market are now starting to dominate in all social processes pertaining to knowledge and education. Within the scope of global capitalism, reforms in the educational system include a reduction of public funding allocated to education, privatization, and an increase in the prevalence of private educational institutions. Such reforms also involve the rationalization of the transition to higher education, the strengthening of the relationship between schools and the market, the rapid transfer of technological innovations to the educational system, and a restructuring of both the educational system and administration. Such reforms have varying impacts on students and schools. In conjunction with the process of urbanization accelerated by global capitalism, different social and cultural groups tend to congregate in different parts of cities, and are increasingly isolated and estranged from one another. These groups differ from each other with respect to their access to education, as well as the quality of the education that is available to them. The meanings and values attributed to education by these groups are changing, while their relationships with knowledge and education are also being reshaped and redefined. The most fundamental mechanisms of social segregation operate within the school system itself, and are most often associated with differences in social class and ethnicity. In this respect, analyzing the class and cultural identities of students becomes important for understanding the educational inequalities, the dropout rates and the poor educational performances observed in schools. Accepting and demonstrating the social reality that education has a contradictory and conflicting character provides a starting point for critical analysis. "Relative autonomy" in schools; in other words, the concept that schools are not simply instruments of "socialization," but are at the same time an area of contradiction and conflict that enables the empowering/strengthening and the transformation of the components of education, forms the basis of an educational alternative that is both egalitarian and emancipatory.