Turkey’s Sub-imperialist Foreign Policy Towards the Middle East and North Africa in the AKP Era

Türkiye’nin AKP Dönemi Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da İzlediği Alt-emperyalist Dış Politika

Abstract

The mainstream scholars have explained the enhancement of political and economic relations between Turkey and the Middle East and Northern Africa (MENA) with references to the AKP’s “proactive” foreign policy. On the contrary to the mainstream approaches which conceptualise state above labour-capital and capital-contradictions and accept the apparent demarcation between the national and international spheres as an inherent separation, this paper borrows its theoretical framework from Marxism. In this way, it historicizes state and its foreign policy, and conceptualizes them in relation to class antagonisms in the world capitalist system. It particularly borrows from the theory of uneven and combined development in order to explore foreign policy at the nexus of economic contradictions among various internal and foreign capitals and geopolitical competition among imperialist and peripheral countries. It examines the AKP’s foreign policy vis-à-vis the MENA as a particular sociohistorical form of sub-imperialism that is characterized with and reproduces economic competition and geopolitical rivalries among Turkey and Western and Gulf states.

Özet

Türkiye’nin Ortadoğu ve Kuzey Afrika ile derinleştirdiği siyasi ve ekonomik ilişkiler, ana akım düzlemde AKP’nin izlediği “proaktif” dış politika ile açıklanmaktadır. Söz konusu “proaktif” dış politikayı devleti sermaye-sermaye ve emek-sermaye çelişkilerinden soyutlayan ve ulusal ile uluslararası alanlar arasındaki görüntüdeki ayrımı özsel kabul eden anaakım yaklaşımların aksine bu makale, kuramsal çerçevesini Marksizm’den yararlanarak çizerek devleti ve dış politikasını dünya kapitalist sistemindeki sınıfsal çelişkilere ve bu çelişkilerin tarihselliğine içkin kavramsallaştırmaktadır. Bu bağlamda özellikle eşitsiz ve bileşik gelişme yaklaşımından yararlanan makale, AKP dönemi Türkiye dış politikasını içsel ve yabancı sermaye fraksiyonları arasındaki ekonomik rekabet ile emperyalist ve periferal devletler arasındaki jeopolitik çekişmelerin kesişimine oturtmaktadır. Böylece, AKP’nin Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da izlediği “proaktif” dış politikasını Türkiye, Batı ve Körfez ülkeleri arasındaki ekonomik ve jeopolitik rekabet ile şekillenen ve söz konusu rekabeti yeniden üreten altemperyalizmin belirli bir toplumsal-tarihsel biçimi olduğunu savunmaktadır.