Sağlık Statüsü Göstergelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme ve MOORA Uygulaması ile Karşılaştırılması

Comparison of Health Status Indicators with Multidimensional Scaling and The Multi Objective Optimization by Ratio Analysis

Abstract

GİRİŞ: Sağlık, ülkelerin kalkınma ve gelişim düzeylerinin belirlenmesinde önemlidir. Ülkelerin sağlık sisteminin hedeflerinden biri, toplumun sağlık düzeyini olabildiğince artırmaktır. Topluluğun sağlık performansı çeşitli göstergelerle hesaplanabilir ve ölçülebilir. Bunlara sağlık statüsü göstergeleri denir. AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, sağlıkta dönüşüm programı öncesi (2002) ve sonrası Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında Türkiye’nin konumunu belirlemek ve sağlık göstergeleri açısından ülkelerin net performans sıralamalarını yapmaktır. YÖNTEM: OECD ülkelerinin konumunu belirlemek için Çok Boyutlu Ölçeklendirme (MDS), ülkelerin net performans sıralamasını hesaplamak için MOORA yöntemi kullanılmıştır. BULGULAR: Performans sıralamasına göre, 2002 ve 2014 yılları arasında, 34 OECD ülkesi arasında İsviçre en iyi performansa sahipken, Türkiye 2002 yılında sağlık statüsü göstergeleri açısından en kötü performansa sahiptir. MDS analizi sonucunda, İsviçre ve Japonya benzer ülkelerdir. Türkiye, Şili, Macaristan, Meksika ve Slovakya ise benzer diğer ülkelerdir. SONUÇ: Son yıllarda Türkiye’nin sağlık sonuçları açısından önemli olumlu gelişmelere rağmen, Türkiye ile gelişmiş ülkeler arasında halen önemli farklılıklar bulunmaktadır. Sağlık sistemlerinde kusursuzluk elde etmek için ülkelerin kendi modellerini geliştirmeleri ve birbirlerinin deneyimlerinden yararlanmaları önerilmektedir.

Özet

INTRODUCTION: Health is important factor in determining the pogress and developmental levels of countries. One of the goals of the country’s health system is to raise the health level of the community as much as possible. The health performance of the community can be calculated and measured using various indicators. These are called health status indicators. AIM: The aim of this study is to determine the position of Turkey in Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) countries before and after the health transition program and make net performance ranking of countries in terms of health status indicators. METHODS: The Multidimensional Scaling (MDS) was used to determine OECD countries’ position and the Multi Objective Optimization by Ratio Analysis (MOORA) method was used to calculate the net performance ranking of countries according to health status indicators. RESULTS: According to the performance ranking analysis, while Switzerland has the best performance among 34 OECD countries in both 2002 and 2014, Turkey has the worst performance in terms of health status indicators in 2002. As a result of the MDS analysis for 2014, Switzerland and Japan are similar countries in terms of health status indicators and Turkey, Chile, Hungary, Mexico, Slovakia are similar countries. CONCLUSION: Despite significant positive developments in terms of Turkey’s health outcomes in recent years, there are still considerable differences between Turkey and developed countries. It is suggested that countries should improve their own models in order to achieve excellence in health systems, besides benefiting from each other’s experiences based on good examples.