Akut gastroenteritli çocuklarda rotavirus, adenovirus ve astrovirus sıklığının araştırılması ve epidemiyolojik özelliklerinin değerlendirilmesi

Özet

Viruslar, tüm dünyada çocukluk çağı ishallerinde en sık karşılaşılan etkenlerdir. Yenidoğan ve küçük çocuklarda viral gastroenterit etkenleri arasında rotaviruslar ilk sırada olup, diğer etkenler arasında enterik adenoviruslar, astroviruslar, noroviruslar ve caliciviruslar yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, bölgemizdeki akut ishalli çocuklarda rotavirus, adenovirus ve astrovirus görülme sıklığının araştırılması ve etken dağılımının yaş, cinsiyet ve mevsimsel olarak irdelenmesidir. Çalışmaya, Mersin ilinde Ocak-Aralık 2008 tarihleri arasında ishal yakınması ile hastaneye başvuran 0-6 yaş arasındaki 182’si kız, 181’i erkek olmak üzere toplam 363 çocuğun dışkı örneği dahil edilmiştir. Örneklerde rotavirus, adenovirus ve astrovirus antijen varlığı, monoklonal antikorların kullanıldığı sandviç ELISA yöntemine dayalı ticari kitler (R-Biopharm RIDASCREEN, Almanya) ile araştırılmıştır. Çalışılan örneklerin %44.4 (161/363)’ünde viral bir etken tespit edilmiş; rotavirus, adenovirus ve astrovirus saptanma oranları sırasıyla; %32.2 (117/363), %10.5 (38/363) ve %1.7 (6/363) olarak belirlenmiştir. Viral gastroenteritli olgularda ise en sık saptanan etken rotavirus (117/161; %72.6) olmuş; adenovirus %23.6 (38/161) ve astrovirus %3.7 (6/161) oranlarında saptanmıştır. Hastaların 2 (%0.6)’sinde üç viral antijen, 35 (%9.6)’inde ise ikişer viral antijen aynı anda pozitif bulunmuş; en sık rotavirus + adenovirus (26/363; %7.2) birlikteliğine rastlanmıştır. Örneklerde viral etkenlerin görülme sıklığı cinsiyet açısından istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p> 0.05). Rotavirus pozitifliği, 0-12 aylık çocuklarda (n= 97) %23.7, 13-24 aylık çocuklarda (n= 69) %44.9, 25-36 aylık çocuklarda (n= 62) %40.3, 37-48 aylık çocuklarda (n= 48) %35.4, 49-60 aylık çocuklarda (n= 33) %30.3 ve 61-72 aylık çocuklarda (n= 54) %20.4 olarak saptanmıştır. Bu oran- lar adenovirus için sırasıyla; %7.2, %18.8, %8.1, %16.7, %6.1 ve %5.6’dır. Astrovirus pozitif olguların ise ikisi 0-12 ay, üçü 13-24 ay ve biri 25-36 ay grubunda olup üç yaşından büyük 135 çocukta astrovirus pozitifliği belirlenmemiştir. Rotavirus görülme sıklığının yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı fark gösterdiği tespit edilmiş (p= 0.0016); adenovirus ve astrovirus görülme sıklığı ise yaş gruplarına göre anlamlı fark göstermemiştir (p> 0.05). Rotavirus enfeksiyonları; aralık (n= 17; %50), ocak (n= 22; %46.8), şubat (n= 21; %41.2) ve mart (n= 12; %31.6) aylarında daha sık görülmüş, olgu sayısının yaz aylarında azaldığı ve Kasım ayında (n= 14; %38.9) tekrar artmaya başladığı izlenmiştir. Benzer olarak adenovirus ve astrovirus pozitif olgu sayısı da sonbahar ve kış aylarında yoğunlaşmış; mayıs-ağustos arasında pozitif olguya rastlanmamıştır. Sonuç olarak, bölgemizdeki çocukluk çağı gastroenteritlerinin yarıya yakın bir oranda (%44.4) viral etkenli olduğu belirlenmiş ve özellikle kış aylarında 1-3 yaş grubu çocuklarda görülen gastroenteritlerin virus yönünden araştırılmasının, bu tip enfeksiyonlara yaklaşım açısından yol gösterici olacağı kanısına varılmıştır.