Church Building Activities in Cilicia and Isauria During the Emperor Zeno Period

İmparator Zeno Dönemi’nde Cilicia ve Isauria’da Kilise İnşa Faaliyetleri

Abstract

Regarding political and religious developments, 5th century is chaotic for the Roman Empire. After the death of Theodosius II. in 450 AD, Marcianus (450-457) took over the control and the first religious event of his time is the council of Chalcedon Chalchedon Consular gathering. With the prevail of the Dual Nature Doctrin (diophysist) in the counsil, struggle between the church and the state turned into a different phase. In this turbulent period, after the Marcianus, Leo (457-474) succeded to the throne. In Leo’s time, the influence of Isaurians who were known as a rebellious community in Constantinople started to appear. When Zeno of Isaurian (474-491) married the daughter of Leo and ascended the throne, the Isaurian influence became more apperent. In this paper it is argued that the architectural aspect and economic condition improved in Isauria through the construction activities in the reign of Zeno. The aim of the study is to examine the construction projects and financial support of Zeno in the region. In this context, it is evaluated that Olba Monastery at which excavations started in 2011 is one of the Project in Zeno building programme. Similarity between the churches and monastery buildings -which are thought to be constructed in Zeno’s time in Cilicia and Isauria regions- and Olba Monastery, in terms of plan, architectural plastic and ornaments is concrete proof of this idea.

Özet

Doğu Roma İmparatorluğu için V. yüzyıl siyasi ve dinî bakımdan karışıklıkların olduğu dönemdir. II. Theodosius’un 450 yılında ölümünün ardından başa geçen Marcianus (450-457) döneminin ilk önemli dinî olayı Chalcedon Konsili’nin toplanması olur. Çift Doğa Öğretisi (diophysist) yaklaşımının konsilde galip gelmesi ile kilise-devlet arasındaki mücadele, farklı bir boyut kazanır. Bu kargaşa döneminde tahta Marcianus’tan sonra Leo (457-474) oturur. Leo ile Constantinopolis’te isyancı bir topluluk olarak bilinen Isaurilalıların etkileri görülmeye başlar. Leo’nun kızı Ariadne ile evlenen Isaurialı Zeno’nun (474-491) Constantinopolis’te imparator olması ile Isaurialıların etkileri daha da artar. Bu çalışma, tahtta bulunduğu süre boyunca gerek Isaurialıları gerekse Isauria’yı ekonomik ve inşa faaliyetleri bakımından kalkındıran Zeno dönemi ve bu dönemdeki yapılaşma faaliyetlerini incelemektedir. Çalışmanın ana amacı, Zeno’nun Isauria bölgesinde yaptırdığı ya da yapımını finansal olarak desteklediği yapıları ele almaktır. Bu çerçevede 2011 yılından başlayarak arkeolojik kazıların sürdürüldüğü Olba Manastırı da İmparator Zeno döneminde inşa edilen bir yapı olarak değerlendirilmektedir. Cilicia ve Isauria bölgelerinde Zeno döneminde inşa edildiği düşünülen kilise ve manastır yapıları ile Olba Manastırı arasındaki plan ve mimari plastik süslemeler arasındaki benzerlik, bu yorumun somut bir kanıtıdır.