Kutbüddin er-Râzî ve Tümeller Sorunu: İbn Sînâ’nın Doğal Tümeller Teorisi Üzerine Bir On Dördüncü Yüzyıl Eleştirisi*

Özet

Tümeller sorunu felsefedeki en önemli meselelerden biri olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Çeşitli Müslüman düşünürler tarafından tartışılmış olmasına rağmen, ortaya koymuş olduğu zatı bakımından mahiyet kavramıyla uyumlu bir şekilde, tartışmanın belirleyici kavramlarını yeniden yorumlayarak en önemli katkıları gerçekleştiren kişi İbn Sînâ (ö. 1037) olmuştur. İbn Sînâ –doğal tümel olarak da bilinen (el-külliyyü’t-tabiî)– koşullanmamış (mutlak) mahiyetin dışarıdaki tikel-lerde, bir parçanın bütünde bulunduğu gibi var olduğunu iddia etmiştir. Bu makale İbn Sînâ’nın teorisi üzerine on dördüncü yüzyıl düşünürü Kutbüddin er-Râzî (ö. 966/1364) tarafından yapılan eleştirileri incelemektedir.

Abstract

The problem of universals has been, and continues to be, one of the most important problems in philosophy. Although discussed by a variety of Arabic thinkers, it was Avicenna (d. 1037) who made the most significant contributions by reinterpreting the crucial terms of the debate in accordance with his notion of quiddity qua itself. He argued that a non-conditioned quiddity—also known as the natural universal (al-kullī al-ṭabīʿī)—existed in external particulars in the way that a part exists in the whole. This paper examines Quṭb al-Dīn al-Rāzī’s (d. 966/1364) criticisms of this theory.