Klasik Sonrası Dönemde “İslam Felsefesi” - Çelişkili Bir İfade mi?

Özet

Bu makale, Dimitri Gutas’ın, post-klasik İslam felsefesi ve teolojisini, “felsefemsi” bir form veya felsefeye öykünen entelektüel bir faaliyet olarak nitelemesine eleştirel bir şekilde yaklaşır. Bu görüşün, felsefe tarihyazımı için standart sağlaması gereken felsefe kavramının yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını iddia ediyorum. Tarihsel süreklilikte boşluklara neden olma veya günümüzde felsefeden anladığımız şeyden kopuk olma gibi birtakım problemli sonuçları önlemek için, metafizik, bilim teorisi veya ampirik bilimlerin Meşşâî birleşimi gibi herhangi belirli bir tarihsel kavram yerine, pek tartışmalı olmayan bir çağdaş felsefe kavramından yola çıkmalıyız. Böyle bir strateji, felâsifeden olmayan pek çok klasik düşünürün yanı sıra postklasik düşünürlerin, herhangi bir kısırdöngüye girilmeksizin veya normatif felsefe kavramı kaybedilmeksizin İslam felsefesi tarihine dâhil edilmesi için sağlam bir temel sunar.

Abstract

This paper engages critically with Dimitri Gutas’ recent characterization of post-classical Islamic philosophy and theology as a form of paraphilosophy or intellectual activity that merely simulates philosophy. I argue that this view arises from a misguided understanding of the concept of philosophy that should provide the standard for its historiography. In order to avoid a number of problematic consequences, such as gaps in historical continuity or a disconnection from what we understand by philosophy today, we must take our cue from a sufficiently uncontroversial contemporary concept of philosophy instead of any particular historical concept, such as the Peripatetic amalgam of metaphysics, theory of science, and the empirical sciences. Such a strategy provides a sound basis for the inclusion of post-classical thinkers, as well as many classical thinkers who are not falāsifa, in the history of Islamic philosophy without vicious circularity or loss of a normative concept of philosophy