Türkistan: 20. asır referans kaynaklarından bir kavramsal çerçeve

Turkistan: A conceptual framework from the reference sources of the 20th century

Abstract

The usage of the terms Central, Middle, and Inner Asia throughout the 20th century has resulted in the near death of a previous concept which has been used for the region for centuries. Despite the Soviet authorities political campaign against its use, the concept of Turkestan/Turkistan survived the past century well into the 21st. This study presents a survey of encyclopedic reference literature related to the concept of Turkistan published over the course of the 20th century. Here, nearly eighty encyclopedias in different languages were reviewed. This survey aims to help one clarify the definitions of the term reflected in perceptions of the concept across the globe during the mentioned time period. Additionally, the study also seeks to limit terminological anarchy by providing clear-cut definitions for terms such as Central, Middle and Inner Asia as well as concepts of Eastern, Western, Southern, Southeastern and Greater Turkistan in light of these reference sources.

Özet

Yirminci asır boyunca Merkezi, Orta ve İç Asya terimlerinin aşağı yukarı benzer coğrafyalar için yaygın kullanımı yüzyıllar boyunca bu coğrafya için kullanılmış olan bir kavramın az daha yok olmasına sebep oluyordu. Sovyet yönetiminin kullanımının önüne geçmek için yürüttüğü siyasi çalışmaların yoğunluğuna rağmen Türkistan kavramı 21. yüzyıla erişebildi. Bu çalışmada yirminci yüzyıl boyunca yayınlanmış seksen civarında ansiklopedik referans kaynağının Türkistan ve ilgili maddeleri incelenmiştir. Böylece hem okuyucunun yüzyıllık bir dilim içinde kavramın farklı dillerde ve coğrafyalarda yayınlanan referans kaynaklarındaki tanım farklılıklarına hem de dönemin ve rejimin tanımlamalara yansımasına dikkat çekilmek istenmiştir. Buna ilaveten de Merkezi, Orta, İç Asya terimleri ile Doğu, Batı, Güney, Güneybatı ve Uluğ Türkistan kavramlarına da açıklık getirilerek literatürde sıkça tekrarlanan kavram kargaşasına bir derece sınırlama getirilmesi amaçlanmıştır.