Ankara Metropoliten Alanı’nda imalat sanayinin yer değiştirme süreci ve Özellikleri

Abstract

Parallel to the implementation of neo-liberal policies in the 1980s, increasing competition among firms and industrial restructuring on the one hand, urban regeneration and renewal projects of the central and local authorities affecting relocation processes of the firms as external factors on the other hand lead to the reshaping of today’s industrial geography. This research, with the increasing interest in last decade, focuses on relocating behaviours of manufacturing industry. Working on such a frame aims at showing what types of factors interconnected with behaviours of industrial location mobility and what is the role of planning in this locational behaviour. With this purpose, information on the relocated firms in the Metropolitan Area of Ankara which are the members of Ankara Chamber of Industry through 1988 and 2007 and Capacity Report Results retrieved from the Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB) are used and firm representatives are interviewed to explain the characteristics of the firms and their relocation processes along with the reasons for relocation. The research findings show that relocated firms did not experience an extensive decentralization and that they moved to proximal locations within the metropolitan area but not moved to farther locations. It is observed that the firms mostly moved from the city center to the periphery of the city center and the city fringe only with the industry development plans prepared by government institutions and that the number of relocated firms have acceleratingly increased. In summary, the results show that firms have largely relocated not with their own inner dynamics but with plan enforcements. In this process, the individual firm relocations are different from organized relocations in terms of spatial and sectoral distribution, and scale of the firms.

Özet

1980’lerde neo liberal politikaların uygulanmasına koşut olarak bir yandan firmalar arası rekabetin artması ve sanayinin yeniden yapılanması, diğer yandan da merkezi ve yerel otoritenin kentsel dönüşüm ve yenileme projeleri, firmaların yer değiştirme süreçlerini etkileyen dışsal dinamikler olarak günümüzde sanayi coğrafyasının yeniden şekillenmesine yol açmaktadır (1). Bu çalışma son dönemde firma yer değiştirme sürecine ilişkin artan ilgiye paralel olarak, Ankara imalat sanayinin yer değiştirme davranışları üzerine odaklanmaktadır. Özellikle mekansal yer değiştirmeye ilişkin davranışın hangi faktörlerle etkileşim içinde şekillendiğini ve bu süreçte planlamanın rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaca yönelik olarak Ankara Metropoliten Alanı içinde 1988-2007 döneminde Ankara Sanayi Odası üye firma verilerinden, TOBB kapasite raporu sonuçlarından ve firmalar ile yapılan görüşmelerden yararlanılarak, yer değiştirme sürecinin ve yer değiştiren firmaların özellikleri ile yer değiştirme nedenleri ortaya konulmuştur. Çalışmanın en temel bulgusu olarak, Ankara Metropoliten Alanında yer değiştiren firmaların kapsamlı bir desantralizasyon süreci yaşamadıkları, metropoliten alan içinde kısa mesafeli hareket ettikleri görülmüştür. Bu süreçte, kamu öncülüğünde gerçekleştirilen sanayi planları aracılığıyla firmaların kentin merkezinden, kent merkezi çevresine ve kent çeperine doğru hareket eden yer değiştirme eğiliminin ağırlık kazandığı ve son dönemde firma yer değiştirmelerinin hızlandığı saptanmıştır. Ankara özelinde elde edilen bulgularla sanayinin mekansal hareketliliğine yönelik saptamalar, yer değiştirmenin ağırlıkla firmaların kendi içsel dinamikleriyle değil, planlamanın etkisiyle gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Bu süreçte bireysel yer seçimlerinin yönlendirdiği gelişmelerin planlı olarak gerçekleşen organize oluşumlardan mekansal ve sektörel dağılım ile firma ölçeği açılarından, farklılaştığı görülmektedir.