Journals / Osmanlı Araştırmaları / 2018 / Cilt: 51 - Sayı: 51
Prelude to Ottoman Decline Consciousness: Monetary Turbulence at the end of the Sixteenth Century and the Intellectual Response
- Journal
- Osmanlı Araştırmaları
- Pages
- 265–295
- DOI
- —
Abstract
The first section of this bipartite essay deals with different approaches to the monetary turbulence experienced in the Ottoman world in the late-16th century. Combining “real” economic factors with the “quantity theory of money,” it underlines population growth and the velocity of circulation as well as structural aspects of Ottoman trade balances vis-a-vis the west and the east. The focus of the second section is on the observations and analyses of authors from the Ottoman ruling elite with respect to monetary and price movements. Ottoman statesmen and intellectuals were sharply concerned with these developments, discussed and analyzed them, and proposed measures. With monetary stability as its core concern, their perspective emphasized the role of political authority and evaluated the problem in terms of its consequences in the realm of social balances. It was accompanied by an anxiety about “deterioration” replacing “order,” and about established hierarchies being toppled, in the face of the autonomy gained by certain dynamics, which we now consider to be in the sphere of “the economy.” The threat to order posed by price hikes and the erosion of the system of price controls cannot be met but by bringing stability to the currency. In that context, and in order to support Cigalazade Sinan Pasha’s currency reform, Taşköprülüzâde Kemâlüddîn Mehmed Efendi translated Makrîzî’s 15th-century text on monetary crises in Egyptian history and added an appendix with his original analysis of Ottoman circumstances
Özet
İki bölümlü yazıda, önce 16. yüzyıl sonlarında Osmanlı dünyasında yaşanan para çalkantılarına dair farklı yaklaşım modelleri ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Gerek “miktar teorisini” gerekse “gerçek” iktisadi faktörleri gözönünde bulunduran bir yaklaşımın yararlı olacağı düşüncesiyle, batı ve doğu yönlerinde farklı seyreden dış ticaret dengelerinin yapısal özellikleri ile birlikte nüfus artışı ve paranın dolaşım hızı üzerinde durulmuştur. İkinci bölümün konusu, Osmanlı yönetici sınıfından bazı yazarların şahit oldukları para ve fiyat hareketlerine dair tespit ve yorumlarıdır. Osmanlı devlet adamları ve yazarları bu olgularla yakından ilgilenmiş, onları tartışmış, tahlil etmiş, ve tedbirler önermiştir. Paranın istikrarını merkeze alan bu perspektif, siyasi erkin rolünü vurgular, sonuçları itibariyle meseleyi toplumsal dengeler bağlamında değerlendirir. Bugün “iktisadi” diye nitelendirdigimiz dinamiklerin özerkleşmesinin yerleşik hiyerarşileri altüst edeceği, bunun sonucunda “nizam”a “ihtilal” geleceği endişesini taşır. Toplumsal dengeleri tehdit eden fiyat artışları ve narh düzeninin yitirilmesine çare ancak paranın istikrarına kavuşması ile mümkün olacaktır. Bu bağlamda Cigalazâde (Cağaloğlu) Sinan Paşa’nın para ile ilgili ıslahat tedbirlerine destek olmak isteyen Taşköprülüzâde Kemâlüddîn Mehmed Efendi, Makrîzî’nin Mısır tarihinde para krizleri ile ilgili eserini Türkçe’ye çevirmekle kalmaz, bir sonsöz yazarak doğrudan Osmanlı dünyasının yaşamakta olduğu krize dair özgün bir açıklama getirir.