The difficulties encountered in the sanjak of dersim after its foundation and related reports composed in this period (1875-1918)

Dersim sancağının kurulmasından sonra karşılaşılan guclukler ve dersim sancağı ile ilgili bu donemde yazılan raporlar (1875-1918)

Abstract

Since the second half of the nineteenth century, the Otoman Empire struggled to introduce cetain new layouts with the Tanzimat Edict. Thus, Diyarbakır Eyalet was re-organized, Harput was made a seperate state, and so, the Sanjak of Dersim was constituted. In the first part of this work, the adversities encountered after the establishment of the Dersim Sanjak is investigated in the light of the archieve documents, while the the second part deals with the reports written between 1875 and 1918. After the establishment of Dersim Sanjak in 1848, there was an attempt to apply the new regulations of Tanzimat in the region. These new arrangements, however, were not very successful because of the opposition of tribes. Whereupon, certain people employed in this area, wrote reports about the reasons leading to the failure of the reforms, and suggestions about how to succeed in this respect. One of the important reports concerning this region is entitled "Dersim Islahatı Hakkında Babıali'ye Takdim Olunan Lahiya" dated May 22, 1312 (June 3, 1896) This report prepared by Müşir Şakir Pasha, the general inspector of Anatolia, and Mehmet Zeki Pasha, commander of the 4th armyresponsible for the region- was presented to the government. This report of great importance for the history of the region, will be published for the first time as a whole text in the light of the evaluations about the region.

Özet

XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti, Tanzimat Fermanı ile uygulamaya çalıştığı bir kısım yeni düzenlemeleri bütün ülkeye teşmil etmek için uğraşmaya başlamıştır. Bu cümleden olmak üzere 1848 tarihinde Diyarbakır Eyaleti yeniden teşkilâtlandırılmış ve Harput ayrı bir eyalet haline getirilerek, Dersim Sancağı teşkil edilmiştir. Bu çalışmanın birinci bölümünde Dersim Sancağının kurulmasından sonra karşılaşılan güçlükler, arşiv belgelerinin ışığı altında incelenmiştir. İkinci bölümde ise bu dönemde yazılan raporlar ele alınmıştır. Dersim Sancağı'nın 1848 tarihinde teşkil edilmesinden sonra, Tanzimat'ın getirdiği yeni düzenlemeler, Osmanlı Devleti tarafından bu bölgede de uygulamaya çalışılmıştır. Bununla birlikte bu yeni düzenlemeler, özellikle bölgede yaşayan aşiretlerin muhalefeti ile karşılaştığı için fazla başarılı olamamıştır. Bunun üzerine bu bölgede görev yapan bir kısım görevliler, ıslahatların neden başarısız olduğu veya başarılı olabilmesi için ne yapılması gerektiği hususunda çeşitli tarihlerde bir kısım raporlar yazmışlardır. Bölge açısından büyük bir önem taşıyan bu raporlardan bir tanesi “Dersim Islahatı Hakkında Babıâli’ye Takdim Olunan Fi 22 Mayıs 1312 (3 Haziran 1896) Tarihli Layihadır” dır. Bu rapor, Anadolu umum müfettişi Müşir Şakir Paşa ile bölgeden sorumlu 4. ordu komutanı Mehmet Zeki Paşa tarafından müştereken hazırlamış ve hükümete arz edilmiştir. Bölge tarihi açısından büyük bir önem taşıyan bu rapor, bölge ile ilgili değerlendirmelerin ışığında ilk defa tam metin olarak yayınlanacaktır.