Kayadelen karstic Tunnel (Varto-Muş))

Abstract

The fluvio-karstic 600 metres long Kayadelen Tunnel, which has been formed by Görgü Stream, stands nearby Kayadelen village in the east of Muş- Varto. The tunnel has been formed in the Early Miosene limestones. The strafication plane of limestone layers and weak resistance areas such a cracks and fractures have facilitated the formation of the tunnel. Görgü Stream have continued to flow underground via the tunnel in compliance with the tectonic rises and the changing bedplate in the Kuaterner by leaving the former valley in the North. The fault in the northeast of the area, wich is right directed and slope marginal, has oriented Görgü Stream towards the southeast while the fault in the South has caused it to become karst. The tunnel is important in term of displaying its influence on the above ground drainage. Kayadelen tunnel, the topic of this article, is a rare natural monument. The tunnel and its surroundings should be declared naturel protected area and made to servet o tourism.

Özet

Muş Varto ilçesi doğusundaki Kayadelen köyü yakınlarında Görgü Çayı tarafından oluşturulmuş, flüvyo-karstik kökenli, 600 metre uzunluğunda Kayadelen Tüneli bulunmaktadır. Tünel, Alt Miosen yaşlı kalkerler içinde açılmıştır. Akarsu, Alt Miosen kalker tabakalarının stratifikasyon düzlemi, yarık ve çatlak gibi zayıf direnç alanlarından yararlanmıştır. Görgü Çayı Kuaternerde değişen kaide seviyesi ve tektonik yükselmeye ayak uydurmak için kuzeyde yer alan eski vadi kısmını terk edip yeraltında akışa geçmiştir. Sahanın kuzeydoğusundaki doğrultu atımlı sağ yönlü aynı zamanda eğim bileşenli fay, Görgü Çayı’nı güneydoğuya doğru ötelemiş, kalker kütlesinin güneyindeki eğim atımlı fay ise derine doğru karstlaşmanın gelişmesini sağlamıştır. Tünel, Kuaternerdeki tektonik hareketlerin yerüstü akaçlama sistemi üzerinde etkisini göstermesi açısından önemlidir. Bu makaleye konu olan Kayadelen Tüneli ender bir doğal anıttır. Tünel ve yakın çevresi doğal sit alanı ilan edilerek, turizmin hizmetine sokulmalıdır.