Journals / Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 5 - Sayı: 1

The Rulership Concept and the Ruler Perception in The Mongols in Iran

İlhanlılar’da Hükümranlık Telȃkkisi ve Hükümdar Algısı

Pages
73–91
DOI
—

Abstract

The Great Mongol Empire founded by Genghis Khan (1206-1227) in the early part of the thirteenthcentury had expanded too much by mid-century to be ruled from a single centre. When Möngke Khan(1251-1259) acceded to the throne he sent his brother Kubilai to China and his other brother Hülegü toIran in order to further the conquests in the West. The second period of Mongol rulership in the Near Eastbegan in 1256 with the entry of Hülegü (1256-1265) and the Mongol tribes into Iran. The Ilkhanid rulerscame to the lands of the Near East with the outlook of a “divine” and “universal” sovereignity that hadtaken form in the steppe terrain for centuries. However, the local state traditions of the Near East rapidlyinfluenced them. The Ilkhanid rulers gradually adopted the old Iranian and Islamic traditions in the field ofrulership, especially after the acceptance of Islam by Ghazan Khan (1295-1304) in 1295. As a result of this,the perception of the Ilkhanid sovereignity changed over the period of almost a century from the “MongolKhan” of the old steppe traditions into the “Islamic Sultan” representing the traditions developed in thegeography of the Near East. In this study, the details and background of the transformation in the style ofthe Ilkhanid rulership and the perception of the ruler in the Near East will be examined.

Özet

XIII. yüzyıl başlarında Cengiz Han (1206-1227) tarafından kurulan Büyük Moğol imparatorluğuaynı yüzyılın ortalarına gelindiğinde artık tek bir merkezden yönetilemeyecek kadar büyümüştü. MengüHan (1251-1259) Moğol imparatorluğu tahtına çıkınca, kardeşi Kubilay’ı Çin’e gönderirken, diğer kardeşiHülâgü’yü de batı fütûhatını yürütmek üzere İran’a tayin etti. Hülâgü (1256-1265)’nün 1256 yılındaberaberindeki Moğol boyları ile birlikte İran’a girmesiyle Yakındoğu’da Moğol hâkimiyetinin ikinci devresibaşladı. İlhanlı hükümdarları Yakındoğu coğrafyasına, bozkır coğrafyasında yüzyıllar içerisinde şekillenen“tanrısal” ve “cihanşumul” (universal) bir hükümranlık telȃkkisinin vȃrisleri olarak gelmişlerdi. Bununlabirlikte, geldikleri bu yeni coğrafyada, Yakındoğu’nun kadim devlet geleneklerinin tesirine girmektegecikmediler. İlhanlı hükümdarları, özellikle 1295 yılında Gazan Han (1295-1304)’ın İslȃmiyet’i kabulününardından, hükümranlık alanında yavaş yavaş eski İran ve İslȃm geleneklerini benimsediler. Bütün bugelişmeler neticesinde, İlhanlı hükümdar algısı, Yakındoğu coğrafyasında yaklaşık yüz yıllık bir süreçteeski bozkır geleneklerinin vȃrisi bir “Moğol hanı”ndan, kadim Yakındoğu geleneklerinin temsilcisi bir“İslȃm sultanı”na dönüştü. Çalışmada İlhanlı hükümranlık telȃkkisi ve hükümdar algısının Yakındoğucoğrafyasında geçirdiği dönüşümün ayrıntıları ve arka planı incelenecektir.

Keywords: İlhanlılar, Moğollar, hükümdarlık telȃkkisi, hükümdar algısı, Dünya hȃkimiyeti telȃkkisi