War Lıterature and War Propaganda Efforts of Mehmet Akıf: From The Balkan War to the Turkısh Natıonal Struggle

Balkan Harbi’nden Millî Mücadele’ye Mehmet Âkif’in Savaş Edebiyatı ve Propagandası İstikametindeki Faaliyetleri

Abstract

Mehmet Akif Ersoy, one of the most significant poets of Turkish literature and one of the most socially sensitive intellectuals of Turkish thought, has substantial activities in the direction of war propaganda and war literature in the last decade of the Ottoman State which is the scene of consecutive wars. According to this, the poet, who lost his father’s motherland in the Balkan War and suffered against the atrocities experienced by the Balkan Muslims, portrays the Balkan tragedy with his poems; and on the other hand, by preaching in the mosques of Istanbul, he tries to unite the public opinion against the Balkan catastrophe. In the First World War, which took place before healed the wounds of the Balkan War, Mehmet Akif goes to the captive camps where the captured Muslim soldiers of the Entente States are settled around Berlin and also he visits the Western Front in response to the Prussian call, which he assumed as a national duty. Later, he accepts the great tasks and makes a call for calm to the Muslims of the Arabian Peninsula against potential insurrections. He also invites public opinion to unit against enemy with his poetry as much as possible during the Great War. At the end of the First World War, it is seen that Mehmet Akif has made an effort to overcome the pessimistic spirit that society draws on. Then, at the beginning of the Turkish National Struggle, intellectuals who have high social sensibility will perform important duties; one of them is Mehmet Akif. In the National Struggle, Mehmet Akif emerges as a preacher, a mentor, a poet, a man of struggle and a deputy. Akif, who gives himself to the National Struggle with all his energy, will preach in various places of Anatolia and will publish in favour of the National Struggle with his periodical Sebilürreşad and he will inject courage with his poems. It is better understood today that his efforts during the National Struggle are extremely precious. In our article, war propaganda and war literature efforts of Mehmet Akif is disscussed during aforementioned wars. In this way, Mehmet Akif’s poems and sermons are evaluated as basic texts, who strives for the independence of his country with enormous effort.

Özet

Türk edebiyatının en önemli şairlerinden ve Türk tefekkürünün sosyal hassasiyeti en yüksek münevverlerinden biri olarak Mehmet Âkif Ersoy’un Osmanlı Devleti’nin müteselsil savaşlara sahne olan son on yıllık devresinde savaş propagandası ve savaş edebiyatı istikametinde önemli faaliyetleri vardır. Buna göre Balkan Harbi’nde baba yurdunu kaybeden ve Balkan Müslümanlarının yaşadığı mezalim karşısında müteessir olan şair, bir taraftan Balkan trajedisini şiirleriyle aksettirmekte, öte taraftan da İstanbul’un camilerinde vaazlar vererek kamuoyunu Balkan felâketi karşısında birleştirmeye çalışmaktadır. Balkan Harbi’nin yaraları sarılmadan girişilen Birinci Dünya Savaşı’nda ise, Mehmet Âkif, ilk olarak millî bir görev telâkki ettiği Prusya çağrısına cevaben Berlin mücavirinde İtilâf Devletlerinden esir alınan Müslüman askerlerin yerleştirildiği üsera kamplarına gider ve Batı Cephesi’nde bulunur. Bilâhare Arabistan’a uzanan meşakkatli vazifeleri kabul ederek potansiyel isyanlara karşı Arabistan Yarımadası Müslümanlarına itidal çağrısı yapar. Ayrıca Büyük Savaş esnasında kamuoyunu elden geldiğince şiirleriyle düşmana karşı mücadelede birleşmeye davet eder. Birinci Dünya Savaşı’nın bitişinde toplumun sürüklendiği karamsar ruh hâlinin aşılmasında yine Mehmet Âkif’in çaba sarf ettiği görülür. Zira Millî Mücadele’nin başlamasıyla içtimaî hassasiyeti yüksek münevverler önemli vazifeler ifa edecektir; Mehmet Âkif de bu münevverlerden biridir. Mehmet Âkif; Millî Mücadele’de karşımıza bir vaiz, mürşit, şair, mücadele adamı ve mebus olarak çıkmaktadır. Kendisini bütün enerjisiyle Millî Mücadele’ye veren Âkif; Anadolu’nun muhtelif mahallerinde vaazlar verecek, başmuharriri olduğu Sebilürreşad mecmuası ile Millî Mücadele lehine neşriyatta bulunacak ve şiirleriyle de şecaat aşılayacaktır. Onun Millî Mücadele esnasındaki gayretlerinin ne denli kıymetli olduğu bugün daha iyi anlaşılmaktadır. Makalede Mehmet Âkif’in mezkûr savaşlar esnasında savaş propagandası ve savaş edebiyatı istikametindeki faaliyetleri ele alınmaktadır. Bu minvalde muazzam bir gayretle memleketinin istiklâli için gayret gösteren Mehmet Âkif’in şiirleri ve vaazları temel metinler olarak değerlendirilmektedir.