Journals / Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Communication in Persia A Menzil Defter in Qajar Era

İran’da Haberleşme: Kaçarlar Devrine Ait Bir Menzil Defteri

Pages
1–35
DOI
—

Abstract

Communication has been achieved by humanity utilizing various means from the creation till today.In every era of history, different regions were touched by correspondences enabled by communication,and faraway places were made closer. Therefore, the developments in communication brought alonginstitutionalization. Hence, the Čāpār Institution (postal service) which constitutes our subject arose fromthis concept and the Qajar Dynasty which reigned in Persian geography between 1795 and 1925 used thisinstitution for all its correspondences. The institution had the brightest period during Mīrzā Taghī KhānAmīr Kabīr (1848-1851), who was the grand vizier of Nāser-al-Dīn Shāh; during this period, the existedčāpār roads in Persian region were assigned and the names of čāpār houses established at certain intervals onthese roads were recorded. In this article, which aims to give a detailed presentation of this highly importantinstitution, the menzil defter dated 1267/1850 and prepared by the order of Mīrzā Taghī Khān Amīr Kabīris introduced. Also, the information regarding Čāpār institution and the roads on which this institution hadprovided service is given.

Özet

Varoluştan günümüze insanoğlunun birçok yöntem kullanarak haberleşmeyi sağladığı muhakkaktır.Tarihin her döneminde haberleşme sonucunda sağlanan iletişimin farklı bölgelere ulaştığı uzaklarıyakın ettiği görülmüştür. Böylelikle gelişen haberleşme beraberinde müesseseleşmeyi de getirmiştir. Zirakonumuzu teşkil eden Çapar teşkilatı da böyle bir anlayışın ürünü olarak doğmuştur ki 1795-1925 yıllarıarasında İran coğrafyasında hüküm süren Kaçar hanedanlığı da tüm yazışmalarını bu teşkilat ile sağlamıştır.Çapar teşkilatı en parlak dönemini Nâsırüddîn Şah’ın sadrazamı Mirza Taki Hân’ın sadareti döneminde(1848-1851) yaşamış, devamında ise İran sahasındaki mevcut çapar yolları belirlenerek, bu yollar üzerindebelirli aralıklarla tesis edilen çaparhânelerin isimleri kayıt altına alınmıştır. Böyle önemli bir müesseseyitanıtma adına kaleme alınan bu makalede Mirza Taki Hân’ın emri ile hazırlanmış olan 1267/1850 tarihliKitâbçe-i teşhîs-i menâzil ve fersâh-ı memâlik-i mahrûse ki çaparhâne beste mi şeved adındaki menzil defterineşredilerek, Çapar teşkilatı ile bu teşkilatın hizmet verdiği yollar hakkında bilgi verilmiştir.

Keywords: Çapar, Menzil, Kaçar Hanedanı, Mirza Taki Hân (Emir Kebir), Nâsırüddîn Şah