Çocukluk Çağında Obezojenik Çevre: Gelişmekte Olan Bir Ülkede Yüksek Sosyoekonomik Düzeyin Getirdikleri

Obesogenic Environment in Childhood: Implications of High Socioeconomic Level in a Developing Country

Abstract

Amaç: Günümüzde özellikle gelişmiş ülkelerde çocuk yaşlardaki şişmanlık önemli bir sağlık problemi olarak ele alınmaktadır. Bu çalışma, çocuklarda obezite sıklığını belirleyebilmeyi ve ço- cuklarda televizyon izleme alışkanlığının, bilgisayar kullanımının ve sosyoekonomik durumun obezite ile ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem: İstanbul’da tesadüfi örnekleme ile seçilen 11 tane devlete ait ilköğretim okulunda kesit- sel bir araştırma yapıldı. Araştırmaya 767 erkek (%51,9), 712 kız (%48,1) olmak üzere toplam1479 öğrenci katıldı. Yaşları 10-15 arasında değişmekte olup, ortalama yaş kızlarda 11,95±1,36 yıl, erkeklerde 12,06±1,39 yıldı. Yapılandırılmış anket formu ile demografik özellikler ve obezitede etkili olan faktörler sorgulandı. Öğrencilerin boy ve kiloları ölçüldü ve beden kitle indeksi (BMI) hesaplandı. BMI 95. persantilin üzerinde olanlar şişman olarak, 85-95 persantilleri arası hafif şiş- man (overweight) olarak kabul edildi. Bulgular: Araştırma grubunda obezite oranı %5.3, hafif şişman oranı %14,9 olarak saptandı. Obez ve hafif şişman toplam sıklığı %20,2 bulundu. Sosyoekonomik düzeyin yüksek olduğu grupta obezite sıklığı kız ve erkek cinste de anlamlı yüksek olarak belirlendi (p<0,01). Obezite risk faktörlerinde ana belirleyici olarak sosyoekonomik durum saptandı. Ortalama televizyon izleme ve bilgisayar kullanma süresi 3,74±1,58 saatti. Bu sürenin 5 saatin üzerinde olduğunda obezite riskinin 3 kat arttığı saptandı. Lojistik regresyon analizinde sos- yoekonomik düzey ana belirleyici olarak saptanırken, televizyon izleme ve bilgisayar kullanım süresinin obeziteye etkisi sınırda anlamlı olarak bulundu. (p<0,045) Sonuç: Yüksek sosyoekonomik duruma sahip ailelerin yaşam tarzı adölesanlarda obezite için ana belirleyicidir. Daha yüksek kalorili gıdalar ile beslenme, daha çok media kullanımı ve bunun getir- diği daha sedanter yaşam yüksek sosyoekonomik durumun oluşturduğu obesojenik bir çevredir. Obezite için çevresel risk faktörleri belirlenmelidir.

Özet

Objective: Today, obesity in childhood is considered as an important health problem, especially in developed countries. This study aims to determine the prevalence of obesity in children and to reveal the relationship between television watching habit, computer use and socioeconomic status in children. Method: A cross-sectional study was performed in 11 public schools selected with random sampling in Istanbul. A total of 1479 children (767 males (51.9%)) were included in the study. Their ages ranged from 10-15, and the mean age was 11.95±1.36 years for girls and 12.06±1.39 years for boys. Demographic characteristics and factors affecting obesity were inquired with the structured questionnaire form.The height, and body weights of the students were measured, and their body mass ındexes were calculated. Those with a BMI above the 95th percentile were considered obese, and those between the 85th and 95th percentiles were considered as overweight. Results: In the study group, the obesity rate was calculated as 5.3%, and the mild obesity rate as 14.9 percent. The total prevalence of overweight and obese children was 20.2%. The frequency of obesity in the high socioeconomic level group was significantly higher than low one (p<0.01). The average daily screen time was 3.74±1.58 hours. The obesity risk was found to increase three times when this period exceeded five hours. In the logistic regression analysis, while high socio- economic level was found as the main determinant among the risk factors for obesity, the effects of daily screen time were found to be marginally significant (p<0.045). Conclusion: The lifestyle of the families with high socioeconomic status is the main determinant of obesity in adolescents. Nutrition with higher calorie foods, more frequent media use and a more sedentary life brought about is an obesogenic environment created by a high socioecono- mic status. Environmental risk factors for obesity should be assessed.