GENDER BUDGETING APPROACHES IN TURKISH LOCAL GOVERNMENTS: AN INVESTIGATION ON THE BUDGETS OF METROPOLITIAN MUNICIPALITIES

TÜRK YEREL YÖNETİMLERİNDE CİNSİYETE DUYARLI BÜTÇELEME YAKLAŞIMLARI: BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNİN BÜTÇELERİ ÜZERİNDE BİR İNCELEME

Abstract

Government budgets are now seen and used as an important tool in removing gender inequalities. As a matter of fact, gender-sensitive budgeting (GSB) practices are done by taking into account of gender inequality according to economic, political and social structures in many countries and also Turkey. On the other hand, although GSBs are a budgeting approach that can be implemented at central and local levels, they are considered to be particularly effective at local level, in this context local governments, especially municipalities are seen as the main actors. Gender-sensitive budgeting practices are still very new in Turkey and gender-sensitive budgeting issue is a little known and less studied phenomenon by Turkish bureaucracy and academicians. Therefore, there is a need for studies to be done in this regard. In this context, the aim of this study is to show to what extent the municipalities are inclined to an egalitarian viewpoint (how often gender equality goals / objectives / indicators are reflected) to the budgeting process by analyzing the budgets of the metropolitan municipalities in Turkey from the gender perspective. The data of this study is restricted by data which was obtained from performance-based budgeting documents of 30 metropolitan municipalities. The data of the study realized by adopting the qualitative research approach was obtained through a document analysis and descriptive analysis was performed on the data of the study. With the findings obtained, it was aimed to either share examples of good practice with all stakeholders or develop solution proposals for how local governments can reflect gender equality in their budgets by identifying situations that reflect the egalitarian viewpoint of municipal budget and examples of good practice or the inadequacies of reflecting of equitable viewpoint. It was also aimed to raise awareness of both budget practitioners and public on social gender budgeting and to contribute to the consideration of gender equality in the preparation of budgets, development plans and other financial documents in the following periods.

Özet

Devlet bütçeleri artık toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini ortadan kaldırmada önemli bir araç olarak görülmekte ve uygulanmaktadır. Nitekim günümüzde birçok ülkede ve Türkiye’de siyasal ve sosyal yapılara göre toplumsal cinsiyet eşitsizliği dikkate alınmak suretiyle cinsiyete duyarlı bütçeleme (CDB) çalışmaları yapılmaktadır. Diğer yandan merkezi ve yerel düzeyde uygulanabilecek bir bütçeleme yaklaşımı olsa da CDB’lerin özellikle yerel düzeyde sonuç verici ve etkili olduğu kabul edilmekte, bu kapsamda yerel idareler, özellikle de belediyeler CDB’lerin uygulanmasında ana aktör olarak görülmektedir. Türkiye’de cinsiyete duyarlı bütçeleme çalışmaları henüz çok yenidir ve cinsiyete duyarlı bütçeleme konusu Türkiye’de gerek bürokrasi gerekse akademi nezdinde az bilinen ve çok az çalışılmış bir alandır. Dolayısıyla katkı sağlayacak çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu bağlamda bu çalışmada; Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin bütçeleri toplumsal cinsiyet perspektifinden analiz edilerek belediyelerin bütçeleme sürecine ne ölçüde eşitlikçi bakış açısını dahil ettiği (toplumsal cinsiyet eşitliği hedeflerinin/amaçlarının/göstergelerinin ne derecede yansıtıldığı) ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma verileri Türkiye’deki 30 büyükşehir belediyesinin faaliyet raporları üzerinden elde edilen verilerle sınırlıdır. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek gerçekleştirilmiş olan araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş ve betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularla; belediye bütçelerindeki eşitlikçi bakış açısını yansıtan durumlar ve iyi uygulama örnekleri veya eşitlikçi bakış açısını yansıtma konusundaki yetersizlikleri tespit edilerek gerek yerel yönetimlerin cinsiyet eşitliğini bütçelerine nasıl yansıtabileceklerine yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi gerekse iyi uygulama örneklerinin konunun tüm tarafları ile paylaşılması hedeflenmiştir. Çalışmanın diğer bir hedefi ise; toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme konusunda hem bütçe uygulayıcıları hem de kamuoyu nezdinde farkındalığın artırılmasına ve bundan sonraki dönemlerde bütçe, kalkınma planları ve diğer mali belgelerin hazırlanmasında cinsiyet eşitliğinin göz önüne alınmasına katkıda bulunabilmektir.