Usıng evıdentıal reasonıng ın audıtıng: an applıcatıon of sales and collectıons cycle

Denetimde kanıtsal mantık kullanımı: satış ve tahsilât döngüsü için örnek bir uygulama

Abstract

This study aims to make a general introduction to the use of evidential reasoning in auditing activities. Decision making under uncertainty is a major problem in many disciplines. Financial auditors have to decide under partial uncertainty in auditing activities and evidential reasoning is used in the modelling of uncertainty in decision problems. In this study, risk, un- certanity, uncertainty models will be described briefly; after that, evidential reasoning approach will be examined. Bayes theory and Dempster-Shafer Theory Belief functions which are related to evidential reasoning will be examined. In the last part of this study, audit risk calculations which are related to evidential reasoning approach will be shown with an application of sales and collections cycle in a firm and audit risk models’ outputs will be interpreted. As a result of the study, evidential reasoning’s usefulness which provides an objective tool to auditors in financial statements audi- ting will be shown.

Özet

Bu çalışma, denetim faaliyetlerinin yürütülmesinde kanıtsal mantık kullanımına genel bir giriş yapmak amacına yöneliktir. Belirsizlik altında karar verme sorunu birçok disiplinde ortaya çıkan bir sorundur. Denetim faaliyetlerinde denetçiler kısmi belirsizlik atında karar vermek zorunda olup, kanıtsal mantık, karar problemlerinde belirsizliğin modellenmesin- de kullanılmaktadır. Bu çalışmada öncelik risk, belirsizlik, belirsizlik mo- delleri kavramlarına kısaca değinildikten sonra kanıtsal mantık yaklaşımı açıklanacaktır. Kanıtsal mantığın kullanımına ilişkin Bayesyen işleyişle Dempster ve Shafer’ın kanaat fonksiyonları yaklaşımları incelenecek- tir. Çalışmanın son kısmında denetim riskinin hesaplanmasında kanıtsal mantık anlayışına uygun olarak bir işletmenin iddia aşamasında, satış ve tahsilât döngüsü için, kullanılan iki modele uygun olarak, denetim riski hesaplanarak model çıktıları yorumlanacaktır. Yapılan çalışma neticesinde kanıtsal mantık yaklaşımının finansal tablo denetiminin içerdiği risklerin hesaplanmasında denetçilere sağladığı objektif kavrayış değerlendirilerek, denetimin ilerleyen aşamalarının planlanmasında sunduğu çeşitli faydalar gösterilmeye çalışılacaktır.