Türk Hukukunda Aşırı İfa Güçlüğü ve Toplu İş Sözleşmesine Uygulanabilirliği

Özet

Sözleşmeler hukukunun temel prensiplerinden bir tanesi sözleşmeyebağlılık ilkesidir. Ancak TBK md.138' de düzenlenen aşırı ifagüçlüğü durumunda bu ilkeye mutlak şekilde bağlı kalınması sözleşmeadaleti ilkesine ters düşer ve sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasıveya bu mümkün olmazsa sona erdirilmesi gerekir. Bu kurumun şartları,öngörülemeyen olağanüstü bir durumun ortaya çıkması, durumunborçludan kaynaklanmamış olması, sözleşmenin yapıldığı sırada mevcutolan olguların dürüstlük kuralına aykırı düşecek derecede borçlualeyhine değişmiş olması ve borçlunun borcunu ifa etmemiş veya ifanıngüçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olmasıdır.Aşırı ifa güçlüğünün toplu iş sözleşmesine uygulanıp uygulanamayacağıda ayrı bir tartışma konusudur. Toplu iş sözleşmesi özerkliği,işçi sendikası ile işveren ya da işveren sendikasının devlet müdahalesiolmaksızın bağımsız olarak hukuki ilişkilerini düzenlemesidir. Bu özerklik,kollektif bir özerklik olup taraflar haricinde toplu iş sözleşmesinemüdahale edilmemesini de beraberinde getirir. Ancak, adalet ve çalışmabarışının korunması, borçlunun mahvı gibi gerekçelerle toplu işsözleşmesine de TBK md. 138'deki hususlar uygulanmalı ve hakimin müdahalesi mümkün olmalıdır.