İmalat-ı Harbiye Factories in the Years of National Struggle

Abstract

İmalat-ı Harbiye Factories had produced weapons and ammunition with thousands of workers for Ottoman Army during the First World War. These factories were located in Zeytinburnu, Tophane, Kırkağaç and Bakırköy in Istanbul. In addition to that, there were timber factories in Hendek and Bayramiç, and saltpeter factories in Konya and Kayseri. With the Armistice of Montrose, these factories stopped the production of weapons. Some of the factories started production for civilian needs. When the armed resistance started in Anatolia, many of the members of İmalat-ı Harbiye in Istanbul went to Anatolia and participated in the War of Independence. These workers provided great benefits to the army by establishing small repair-shops. This article examines the actions of İmalat-ı Harbiye factories which start production for commercial purposes and the weapon production works by İmalat-ı Harbiye workers who participated in National Struggle in Anatolia.

Özet

İmalat-ı Harbiye Fabrikaları, Birinci Dünya Savaşı boyunca binlerce işçisiyle Osmanlı ordularının silah ve mühimmat ihtiyaçlarını karşılamıştır. Bu fabrikalar İstanbul’da; Zeytinburnu, Tophane, Kırkağaç ve Bakırköy’de faaliyet göstermekteydi. Ayrıca taşrada Hendek ve Bayramiç’te kereste, Konya ve Kayseri’de güherçile ihtiyacı için fabrikalar bulunmaktaydı. İmalat-ı Harbiye Fabrikaları, Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasıyla silah üretim faaliyetlerini durdurdu. Fabrikaların bir kısmında sivil ihtiyaçlara yönelik üretim yapılmaya başlandı. İşgalci güçlere karşı Anadolu’da silahlı direniş başlayınca İstanbul’da bulunan İmalat-ı Harbiye mensuplarının birçoğu Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşı’na katıldılar. Bu işçiler küçük tamirhaneler kurarak orduya büyük fayda sağladılar. Bu makalede, silah üretim faaliyetlerine son verilerek ticari üretime başlayan İstanbul’daki İmalat-ı Harbiye Fabrikalarının faaliyetleriyle Anadolu’ya geçerek Milli Mücadele’ye katılmış olan İmalat-ı Harbiye işçilerinin silah ve mühimmat üretimi için yaptıkları çalışmalar incelenmiştir.

Keywords: İmalat-ı Harbiye, Silah Üretimi, Devlet Fabrikaları, Milli Mücadele