Journals / Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi / 2018 / Cilt: 8 - Sayı: 3
On regimen of the elders in Kāmil al-Ṣināʿa al-Ṭibbiyya (The Royal Book), the famous work by ʿAlī b. al-ʿAbbās al-Majūsī
- Pages
- 261–273
- DOI
- —
Abstract
Kāmil al-Sināʿa al-Ṭıbbiyya is an encyclopedic medical work written by ʿAlī b. al-ʿAbbās al-Majūsī known as Haly Abbas in the West. “The first discourse” of the second part related to practice of medicine is on “preservation of the health”. The 24th chapter of the first discourse deals with “The Regimen of the Elders”. The aim of this study is to contribute to the literature of Turkish history of medicine by translating and discussing that chapter related to the regimen of the elders. For this purpose an Arabic copy printed in Bulaq in Egypt in 1294 AH./1877 AD. and a Latin copy printed in Venice in 1492 were used and translated from both Arabic and Latin into Turkish. After comparing these translations, the differences between them were pointed out in the footnotes and a Turkish text was composed, basing on Arabic translation. Then this text was presented in the results section of the article. The knowledge presented in Kāmil al-Sināʿa al-Ṭıbbiyya was evaluated with the knowledge in Aphorisms by Hippocrates, De sanitate tuenda by Galen, Synopsis and Euporistes by Oribasius, Epitome by Paul of Aegina and Liber medicinalis ad Almansorem by Abū Bakr Muḥammad b. Zakariyyā al-Rāzī. As a result, it is possible to say that, the Haly Abbas’ account on senectitude and his principles on the regimen of the elders are in accordance with the ideas shared by Hippocrates, especially by Galen within the scope of humoral paradigm. Moreover, it is noticed that Haly Abbas have summarized the Galen’s writings and as a pattern he may have used the related section of Oribasius’ Euporistes.
Özet
Bu çalışma Batı dünyasında Haly Abbas olarak tanınan ʿAlī b. el-ʿAbbās el-Mecūsī’nin Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye adlı eserinin tıbbın pratiğine ait olan ikinci kısmının “sağlığın korunması” üzerine olan birinci makalesinin “yaşlıların tedbiri” üzerine olan 24. bölümün Türkçeye çevrilerek sunulması, tartışılması ve Türk tıp tarihi literatürüne kazandırılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmada esas olarak Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye’nin 1294/1877 yılında Bulak Matbaası’nda basılmış Arapça nüshası ile 1492 yılında Venedik’te basılmış Latince nüshasıkullanılmış, nüshalardaki bölümler makalenin yazarları tarafından Arapçadan ve Latinceden Türkçeye çevrilmiştir. Arapça ve Latince metinler arasında bulunan farklılıklar dipnotlar şeklinde gösterilerek Arapça metnin esas alındığı bir Türkçe metin hazırlanmış ve bulgular bölümünde sunulmuştur. Kāmilu’ṣ-Ṣınāʿati’ṭ-Ṭıbbiyye’de yer alan bu bilgiler Hippokrates’in Aforizmalar, Galenus’un De sanitate tuenda, Oribasius’un Synopsis ve Euporistes, Aeginalı Paulus’un Epitome ve Ebū Bekr Muḥammed b. Zekeriyyā el-Rāzī’nin Kitābu’l-Manṣūrī fī’ṭ-Ṭıbb adlı eserlerinde yer alan konuyla ilgili bilgiler eşliğinde tartışılmış ve ilgili bölümün tıp tarihindeki yeri saptanmaya çalışılmıştır. ʿAlī b. el-ʿAbbās el-Mecūsī’nin yaşlılık üzerine verdiği bilgilerin ve yaşlıların tedbirlerinde uyulması gereken prensiplerin Humoral paradigma kapsamında Hippokrates’le birlikte özellikle Galenus’un fikirleriyle uyumlu olduğu ve ʿAlī b. el-ʿAbbās el-Mecūsī’nin adı geçen bu bölümde Galenus’un yazdıklarını özetlediği görülmüş, Oribasius’un Euporistes’te yazdığı bölümün de bu işlem için sanki bir şablon gibi kullanıldığı fark edilmiştir.