Was Abū al-Qāsim Khalaf b. ʿAbbās al-Zahrāwī influenced by Abū Bakr Muḥammad b. Zakariyyā al-Rāzī’s writings on bath?

Ebū’l-Ḳāsım Ḫalef b. ʿAbbās ez-Zehrāvī Ebu Bekr Muḥammed b. Zekeriyyā erRāzī’nin hamam üzerine yazdıklarından etkilendi mi?

Abstract

Object: Abū Bakr Muḥammad b. Zakariyyā al-Rāzī (Rhazes) (865-925) and Abū al-Qāsim Khalef b. ʿAbbās al-Zahrāwī (Abulcasis) (936- 1013) were two celebrated physicians of the period called as golden age of Islamic science and medicine during medieval times. To determine their opinions on bath and its benefits and harms in preserving human’s health, and try to specify the place of information in the history of medicine revealing similarities and differences in their opinions are aimed in this study. Materials and Methods: Liber medicinalis ad Almansorem and The Guide Book or The Book of Aphorisms by Rhazes and Kitāb alTaṣrīf li-man ʿajaza ʿan al-taʾlīf by Albucasis are mainly examined in this study. Rhazes’s and Albucasis’s opinions on bath in these works are translated from Arabic into Turkish, and presented in results section. Information in these works are compared to each other, and discussed their places in historical process in the light of literature for history of medicine. Results: Liber medicinalis ad Almansorem by Rhazes has a chapter “on benefits and harms of bath and its usage” in the 4th treatise on preserving health, and The Guide Book or The Book of Aphorisms has a chapter containing “Aphorisms on bath”. Kitāb al-Taṣrīf li-man ʿajaza ʿan al-taʾlīf by Albucasis has a chapter “On benefits and harms of bath” in the first treatise. Conclusion: Writings on bath in Kitāb al-Taṣrīf li-man ʿajaza ʿan al-taʾlīf by Albucasis have almost the same information in Liber medicinalis ad Almansorem and The Guide Book or The Book of Aphorisms, and gives the impression that Albucasis synthesized the subject in brief, quoting almost word by word from Rhazes’ works.

Özet

Amaç: Bu çalışmada Orta Çağ’da İslam dünyasının bilim ve tıbbının altın çağı olarak adlandırılan döneminin en ünlü hekimlerinden Ebū Bekr Muḥammed b. Zekeriyyā er-Rāzī (865-925) ile Ebū’l-Ḳāsım Ḫalef b. ʿAbbās ez-Zehrāvī (936-1013)’nin insanın sağlığını korumada hamamın yeri ile hamamın yararları ve zararları hakkındaki görüşlerini saptamak ve bu görüşlerin benzerlikleri ile farklılıklarını ortaya koyarak, bu bilgilerin tıp tarihindeki yerlerini belirlemeye çalışmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada esas olarak Ebū Bekr Muḥammed b. Zekeriyyā er-Rāzī’nin Kitābu’l-Manṣūrī ve Kitābu’l-Murşid av elFuṣūl adlı eserleri ile Ebū’l-Ḳāsım Ḫalef b. ʿAbbās ez-Zehrāvī’nin Kitabu’t-Taṣrīf li-men ʿaceze ʿani’t-telīf adlı eseri incelenmiştir. Rāzī’nin ve Zehrāvī’nin adı geçen eserlerde hamam üzerine olan görüşleri Arapçadan Türkçeye çevrilmiş ve bulgular bölümünde sunulmuştur. Bu eserlerde yer alan bilgiler birbirleriyle karşılaştırılmış ve bu bilgilerin tarihsel süreçteki yerleri tıp tarihi literatürü ışığında tartışılmıştır. Bulgular: Ebū Bekr Muḥammed b. Zekeriyyā er-Rāzī’nin Kitābu’l-Manṣūrī adlı eserinin sağlığın korunması üzerine olan dördüncü makalesinin bir bölümü “Hamamın yararları, zararları ve onu kullanma şekli üzerine” olup, Kitābu’l-Murşid av el-Fuṣūl’un da bir bölümü “Hamam üzerine fasıllar” başlığını taşımaktadır. Ebū’l-Ḳāsım Ḫalef b. ʿAbbās ez-Zehrāvī’nin et-Taṣrīf li-men ʿaceze ʿani’t-telīf adlı eserinin birinci makalesinde de “Hamamın yararları ve zararları üzerine fasıl” başlıklı bir bölüm yer almaktadır. Sonuç: Ebū’l-Ḳāsım Ḫalef b. ʿAbbās ez-Zehrāvī’nin et-Taṣrīf li-men ʿaceze ʿani’t-telīf adlı eserinde hamam üzerine yazdıkları Ebū Bekr Muḥammed b. Zekeriyyā er-Rāzī’nin Kitābu’l-Manṣūrī ve Kitābu’l-Murşid av el-Fuṣūl adlı eserlerinde yer alan bilgilerle neredeyse aynı olup, Zehrāvī’nin Rāzī’nin eserlerinden birebir alıntılar yaparak, konu hakkında daha kısa bir sentez oluşturduğu izlenimini vermektedir.