Journals / Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi / 2018 / Cilt: 8 - Sayı: 2
The cattle and sheep breeding and evaluation of animal products in Sivas folklore
- Pages
- 138–152
- DOI
- —
Abstract
The aim of the this study was to contribute to the inventory of Turkish folklore by revealing folkloric knowledge and applications for the evaluation of animal production and cattle and sheep breeding in Sivas region. The material of the study was obtained by using face-to-face interview technique from 102 animal breeders in Sivas region. The data obtained within the scope of the study were examined under the titles of “cattle and sheep breeding” and “evaluation of animal products”. It was found that folkloric terms such as “dölücek”, “sağsak”, “eşme”, “hezan”, “akbunluk”, “pernek”, “elçim” were used by farmers of animal rearing. It was also revealed that there are many traditional breeding practices such as “keşik gütme”, “örüm yayma”, “ediklemek”, “kular enemesi”, “kesme”, “buzağı tezemesi” and “burma”. In addition, it was noted that home and ornament items such as knives and combs from animal horns were produced; socks, mugs, carpets, rugs, sacks, bags and “papak” were weaved from sheep and goat wool; roasted meat and “tike” were made from meat; “köremez”, “taşağız”, cheese, butter and yogurt were prepared from raw milk. It is concluded that cattle and sheep breeding in Sivas region is based on plateau pasture grazing or barn stockbreeding, the use of local folkloric terms in breeding, and that animals are reared in a largely traditional methods and products of animal are contributed positively to arts, crafts and economics.
Özet
Çalışmada, Sivas yöresinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ile hayvansal ürünlerin elde ediliş ve değerlendirilmesine yönelik folklorik bilgi ve uygulamaların ortaya çıkarılarak Türk halkbilimi envanterine katkı sağlanması amaçlandı. Çalışmanın materyalini, Sivas yöresinde hayvancılıkla uğraşan 102 kaynak kişiden yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak elde edilen veriler oluşturdu. Çalışma kapsamında elde edilen bu veriler “büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği” ve “hayvansal ürünlerin değerlendirilmesi” başlıkları altında incelendi. Çalışmada, “dölücek”, “sağsak”, “eşme”, “hezan”, “akbunluk”, “pernek”, “elçim” gibi hayvan yetiştiriciliğinde kullanılan folklorik terimler yanında “keşik gütme”, “örüm yayma”, “ediklemek”, “kular enemesi”, “kesme”, “buzağı tezemesi” ve “burma” gibi birçok yetiştiricilik uygulamasının olduğu tespit edildi. Yörede hayvan boynuzlarından bıçak ve tarak gibi ev ve süs eşyalarının yapıldığı; koyun ve keçi kılından çorap, keçe, kepenek, halı, kilim, çuval, torba ve “papak” dokunulduğu ve hayvan eti ve sütünden kavurma,“tike”, “köremez”, “taşağız”, peynir, yağ ve yoğurt hazırlandığı belirlendi. Sivas yöresinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yayla-mera ya da ahır hayvancılığı üzerine yapıldığı, hayvanların büyük ölçüde geleneksel bilgilere dayalı yöntemlerle yetiştirildiği, yetiştiricilikte yöreye özgü folklorik kelime ve terimlerin kullanıldığı ve hayvansal ürünlerin ekonomiye ve el sanatlarına olumlu katkılar sağladığı belirlendi.