SHORT STORY OF A TRANSFORMATION FOR 1947 TURKISH ECONOMIC DEVELOPMENT PLAN WHICH IS ONE OF THE INDUSTRIAL PLANS

Sanayi planlarından 1947 Türkiye iktisadi kalkınma planı'na: Bir dönüşümün kısa bir öyküsü

Abstract

In the capitalist world system based on international division of labor, the development difference between the central countries and the countries around gets deeper, and the countries around are negatively affected by this progression. In Turkey, based on the planning applied in 1930s, statist model of industrialization eventuated in a period when the capitalist world system was faced with a big crisis. In other words, in a period when the central capitalist countries were faced with a deep crisis, and a hegemonic power didn't appear yet, Turkey reached at the speed of industrialization which was the most brilliant of Republic history by a relative rupture in capitalist system of world. When World War the Second started, the Second Five Year Industrial Plan couldn't get applied, 1946 Urgent Industrial Plan envisaging industrialization as the prior target to develop that came up after the war and like the Industrial Plans of 1930s was eliminated due to the changing international conditions and the increasing economic and political influence of the commercial and agricultural bourgeoisie in the country, and 1947 Turkish Economic Development Plan was prepared. 1947 Plan is the one that is predicated on foreign financing which prioritizes agriculture instead of industry, market instead of planning, highways instead of railways, and it is like a prior study of a period that conforms with the new international cooperation and of the 1950s. Although 1947 Plan wasn't put into practice, it is the basic document that has determined the economic policies of Turkey after the war according to its basic orientations.

Özet

Uluslararası işbölümüne dayalı kapitalist dünya sisteminde, gelişmiş ülkeler ile azgelişmiş ülkeler arasındaki kalkınma farklılıkları daha da derinleşmekte, bu süreçten azgelişmiş ülkeler olumsuz etkilenmektedir. Türkiye‘de 1930‘lu yıllarda uygulanan planlamaya dayalı, devletçi sanayileşme modeli kapitalist dünya sisteminin büyük bunalımla karşı karşıya kaldığı bir dönemde gerçekleşmiştir. Başka bir anlatımla, merkez kapitalist ülkelerin derin bir krizle karşı karşıya kaldığı, kapitalist blokta henüz hegemonik bir gücün ortaya çıkmadığı bir dönemde, Türkiye dünya kapitalist sisteminde göreli bir kopuş ile Cumhuriyet tarihinin en parlak sanayileşme hızını yakalamıştır. İkinci Dünya Savaşı‘nın başlamasıyla İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı uygulanamamış, savaş sonrası gündeme gelen ve 1930‘lu yılların Sanayi Planları gibi kalkınma için sanayileşmeyi öncelikli hedef olarak öngören 1946 İvedili Sanayi Planı değişen uluslararası koşullar ve ülke içinde ticaret ve tarım burjuvazisinin artan iktisadi ve siyasi nüfuzu sonucu tasfiye edilerek, 1947 Türkiye İktisadi Kalkınma Planı hazırlanmıştır. 1947 Planı, dış finansmanı esas alan, sanayi yerine tarıma, planlama yerine piyasaya, demiryolları yerine karayollarına öncelik veren ve yeni uluslararası işbölümü ile uyumlu bir dönemin, 1950‘li yılların öncül çalışması gibidir. 1947 Planı uygulanmaya konmadığı halde temel yönelimleri açısından, Türkiye‘nin savaş sonrası iktisadi politikalarını belirleyen temel belge niteliğindedir.