Journals / Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi / 2011 / Cilt: 17 - Sayı: 6
Hayvan deneylerinde etik kurallar: Türkiye’den örneklerle temel kavramlar ve yaklaşımlar
- Pages
- 1051–1056
- DOI
- —
Abstract
The use of animals in scientific studies is a controversial topic in research ethics. Research involving animal subjects is carried out on the grounds of scientific necessity and legitimacy. The inappropriate harming and immoral use of animals are severely criticized, and, sometimes abolished on the basis of violation of animal rights. Research conducted on animals must conform to generally accepted scientific and ethical principles. Therefore studies should be designed in order to include provisions for avoiding or minimizing risk to animal subjects. Humane handling and treatment to animals must be essential; the principles of ethics and good laboratory practice should be respected. Experimental procedures should be in accordance with scientific, ethical rules and legal statutes and regulations. Selection of species and number of animals used should be taken into consideration before the research starts. Living conditions for experimental animals must be safe, hygienic, comfortable, and contribute to the well-being of animals. This paper discusses the basic ethical conduct for research and experimentation on animals in light of internationally accepted guidelines and national, local, regulations by giving reference to studies on attitudes and values regarding the ethical conduct of animal experimentation. It attracts attention to the ambiguity of the attitudes of the educators and researches in the field, and puts forth that the interests of animals used in scientific experiments should be weighed to the benefits to mankind.
Özet
Bilimsel araştırmalarda hayvan kullanımı araştırma etiği yönünden tartışmalı bir konudur. Etik açıdan bakıldığında hayvanlar üzerinde araştırma ve deneyler yürütülmesinin temel gerekçeleri bilimsel gereklilik ve zorunluluk üzerinde odaklanmaktadır. Deneylerde hayvanlara zarar verilmesi ve ahlak dışı kullanımı sert biçimde eleştirilmekte ve bazen hayvan haklarının, araştırma etiği ilkelerinin çiğnendiği gerekçesiyle yasaklanabilmektedir. Tüm dünyada kabul görmüş bilimsel ve etik kurallara uygun olarak yürütülmesi gereken hayvanlar üzerinde araştırma ve deneylerde, hayvan deneklerin maruz kaldığı risk en az düzeyde tutulacak biçimde tasarlanmalıdır. Hayvanların aydınlatılmış onamları alınamayacağı için hayvan deneklere mutlaka insanca muamele edilmeli, tıp etiği ilkeleri ve iyi laboratuar uygulamaları ölçütlerine uyulmalıdır. Araştırma protokolü bilimsel etik ilkelere ve yasal düzenlemelere uyumlu olarak düzenlenmelidir. Araştırma başlamadan önce deneyde kullanılacak hayvan türü ve sayısı saptanmalı; deney hayvanlarının barınma koşulları güvenli, hijyenik, rahat, hayvan sağlığına ve gönencine uygun olmalıdır. Hayvanlar üzerinde araştırma ve deneylerin kritik noktalarından biri araştırmalarda insan çıkarlarının hayvan çıkarlarından üstün tutulması meselesidir. Deneklerin acı çekme miktar ve sürelerini azaltabilmek için mümkünse başka sınama türlerine başvurularak hayvan kullanımı en aza indirilmelidir. Cerrahi ve diğer ağrılı deneyler anestezi altında yapılmalıdır. Acı, ağrı ve rahatsızlık verme durumunu en aza indirmek için uygun sakinleştirici, uyuşturucu ve ağrı kesiciler veya diğer yöntemlerle hayvan sağlığı ve gönenci gözetilmelidir. Bu çalışmada amaç, uluslararası kabul görmüş kılavuzlar ve ülkemiz yasal düzenlemeleri ışığında hayvanlar üzerinde araştırma ve deneylerde temel etik kuralları Türkiye’de yapılan araştırmalardan örneklerle ele almaktır. Çalışmada bilimsel araştırmalarda kullanılan hayvanların çıkarları ile o bilimsel araştırmanın insanlara sağlayacağı yararın dengelenmesi gerektiği savunulacaktır.