A Psycho-social Assessment of Negative Perception of God in Atheists

Ateistlerde Olumsuz Tanrı Algısının Psiko-sosyal Açıdan Değerlendirilmesi

Abstract

This article aims to understand the role of “perception of God” in atheistic tendencies. In the study which has a qualitative design, a structured (guided) interview technique was used. Data were analyzed using two methods; descriptive and content analysis; and were interpreted based on the understanding tradition. Study group consists of 18 individuals, 16 male and 2 female from the members of the Atheism Foundation based in İstanbul who participated in the study voluntarily. Study findings have revealed that atheists characterize God as “punisher”, “dreadful”, “torturer” and “cruel” and perceive God as a punishing power and authority figure. It has been determined that the ways in which atheists perceive God have a fear-oriented and an avoidant appearance and the perception of God plays an important role in atheistic tendencies. The findings obtained suggest that when it comes to atheists’ negative schemes of God; dramatic/traumatic experiences, problem of evil and emotional factors originating from socio-economic conditions are more prominent than cognitive factors.

Özet

Bu makale, Tanrı algısının ateistik eğilimlerdeki rolünü anlamayı amaçlamaktadır. Nitel bir desene sahip olan bu çalışmada, yapılandırılmış (güdümlü) mülakat tekniği kullanılmıştır. Veriler, betimsel ve içerik analizi olmak üzere iki yol kullanılarak çözümlenmiş; anlayıcı geleneğe bağlı olarak yorumlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, merkezi İstanbul’da bulunan Ateizm derneği üyeleri arasından araştırmaya gönüllü katılan 18 kişiden oluşmaktadır. Bunların 16’sı erkek, 2’si kadındır. Araştırmanın bulguları, ateistlerin Tanrı’yı “cezalandıran”, “korkutan”, “acı çektiren” “gaddar” gibi sıfatlarla nitelendirdiklerini; Tanrı’yı cezalandırıcı güç ve otorite figürü olarak algıladıklarını ortaya koymuştur. Ateistlerin Tanrı’yı algılama biçimlerinin korku yönelimli ve kaçınmacı bir görünüme sahip oldukları saptanmış; Tanrı algısının ateistik eğilimlerde önemli rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgularda ateistlerin olumsuz Tanrı şemasında bilişsel faktörlerden ziyade dramatik/travmatik tecrübe, kötülük problemi ve sosyo-ekonomik şartlardan mülhem duygusal faktörlerin daha belirgin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.