Traces of Shamanism: Prophesy in Rabgûzî’s Kısasü’l-Enbiyâ

Rabgûzî’nin Kısasü’l-Enbiyâsı’nda “Gelecekten Haber Vermek”le İlgili Şamanizm İzleri

Abstract

Shamanism is one of the oldest belief systems of Turks. It has a profound impact on the formation of Turkish culture. Shamanism has not disappeared even after the adoption of Islam as religion. The existence of Shamanist elements in everyday live of the Turks are still existent. Despite religious oppression and prohibitions, Shamanist rituals have still being performed. This article analyzes a sample parable to trace elements of Shamanism in Kısasü’l Enbiyâ (Parables of the Prophets) and reviews earlier studies regarding Shamanism. It is concluded in the article that the beliefs of Shamanism keep existing in Islam in a different form and Shamanist elements continue surviving in parables. Prophesy is among significant missions assigned to the Shaman by the society. Parables in Kısasü’l Enbiyâ mention fortune tellers, soothsayers and dream interpreters predicting the future. Existence of Shamanist beliefs and practices in these parables becomes evident in this study.

Özet

Şamanizm, Türklerin en eski inançlarından birinin adıdır. Türk kültürünün oluşmasında şamanizm önemli bir yere sahiptir. Şamanizm, Türklerin İslamiyeti kabul etmesiyle birlikte yok olmamıştır. İslamiyeti din olarak benimseyen Türklerin günlük hayatlarında şamanist unsurların varlığına tanık olunmaktadır. Dini baskılara ve yasaklara rağmen halk arasında şamanizmle ilgili inançlar uygulanmaya devam etmiştir. Bu makalede, şamanizmle ilgili çalışmalar gözden geçirilerek Kısasü’l-Enbiyâ’daki şamanizm izleri konusuna dair bir örnek incelenmiştir. Makalede, şamanizm inançlarının İslamiyetin içinde farklı bir kisveyle var olduğu ve bu inançların kıssalarda varlığını sürdürdüğü görülmektedir. Gelecekten haber vermek, şamana toplum tarafından verilen önemli görevler arasındadır. Kısasü’l-Enbiyâ’daki kıssa örneklerinde gelecekten haber veren falcılardan, kâhinlerden, rüya yorumcularından bahsedildiği görülmektedir. Bu kıssalar incelendiğinde şamanizm izlerini tespit etmek mümkündür.