Journals / Mecmua / 2017 / Sayı: 4
THE FIRST LAW ON CONSUMER RIGHTS: “THE LAW OF THE MUNICIPALITY OF BURSA”
- Journal
- Mecmua
- Issue
- 2017 · Sayı: 4
- Pages
- 1–16
- DOI
- —
Abstract
The activities of Akhism that connects the basic principles of the Islamic religion with Turkish customs and traditions have continued for centuries. Standards established and implemented by the organization of the Akhi in commercial life became legal norm with the imperial rule during the Ottoman period. This legal norm, published under the name “Kanunnama Ihtisabı Bursa” (The law of the municipality of Bursa) in 1502, is the first consumer law which have been made in history. “Kanunnama Ihtisabı Bursa” is also the world’s first standard law. This law entered into force by order of Sultan Bayezid II. In this law, agricultural products, textile products, agricultural-cereal products, forest products, leather products, prices and qualifications are standardized. The rules like dyeing, packaging, quality, and price restrictions and penal provisions are similar to the practices of the our age. “Kanunnamai Ihtisab-ı Bursa” has provided important data on activities related to world standard history and consumer rights. Because the standards and consumer rights are on the agenda with a high frequency nowadays, it is important to examine this law. In this article, it is aimed to evaluate the provisions contained in the law, in the context of the basic principles of Islamic law which was the source for the Ottoman laws.
Özet
İslam dininin temel ilkelerini Türk örf ve adetleriyle birleştiren ahiliğin üreticiyi korumaya yönelik faaliyetleri yüz yıllarca devam etmiştir. Osmanlılar döneminde ahiliğin belirlediği ve ticari hayatta uyguladığı standartlar padişah fermanıyla hukuk normu haline getirilmiştir. “Kanunname-i İhtisab-ı Bursa” ismiyle 1502 yılında yayınlanan ferman tarihte yapılan ilk tüketici kanunu olma özelliği taşımaktadır. Kanunname-i İhtisab-ı Bursa (Bursa Belediyesi Kanunu) ayrıca dünyanın ilk standart kanunudur. Bu kanun Sultan II. Bayezid emriyle yürürlüğe girmiştir. Bu kanunda; hayvan ürünleri, türlü sebze-meyve, tuz, ekmek, sanayi ürünleri, tekstil ürünleri, tarım-tahıl ürünleri, orman ürünleri, deri ürünlerinin satışları, konulacak fiyatlar ve kaliteleri bir standarda bağlanmış; bugünkü anlamda boyama, ambalaj, kalite gibi esaslarla narh ve ceza hükümlerine yer verilmiştir. “Kanunname-i İhtisab-ı Bursa”, dünya standart tarihine ve tüketici haklarına yönelik faaliyetlere önemli bir veri sağlamıştır. Standarttın ve tüketici haklarının çok fazla gündemde olduğu günümüzde bu kanunun tetkik edilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Osmanlı devletinin kanunlarına kaynaklık eden İslâm hukukunun temel ilkeleri bağlamında söz konusu kanunda yer alan hükümlerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.