Ayçiçeği Üretiminde Farklı Toprak İşleme–Ekim Sistemlerinin Enerji Kullanım Etkinliği Yönünden Karşılaştırılması

Özet

Erzurum yöresinde, 2004–2007 yıllarında fiğ, buğday ve ayçiçeği, münavebeleri esas alınarakyürütülen bu çalışmada, ayçiçeği üretiminin geleneksel toprak işleme–ekim sistemine alternatifolabilecek, farklı toprak işleme–ekim sistemlerinin enerji kullanım etkinliği yönünden karşılaştırılmasıamaçlanmıştır. Denemede yer alan toprak işleme–ekim sistemleri; Geleneksel toprak işleme (S1,kulaklı pulluk+diskli tırmık+kombikrüm+ekim makinası), Azaltılmış toprak işleme–1 (S2,kültivatör+kombikrüm+ekim makinası), Azaltılmış toprak işleme–2 (S3, dik rotavatör+ekimmakinası) ve Doğrudan ekim (S4, doğrudan ekim makinası)’ den oluşmuştur.Enerji kullanım etkinliği yönünden toprak işleme–ekim sistemlerinin karşılaştırılmasında; yakıt–yağ,insan iş gücü, makina imalat, gübre ve tohum girdilerinin eşdeğer enerji miktarları ile ayçiçeğiveriminden elde edilen eşdeğer enerji çıktı değerleri belirlenmiştir. Bu değerlerden hareketle enerjiçıktı/girdi oranları, özgül enerji (MJ/kg), enerji üretkenliği (kg/MJ) ve net enerji verimi (MJ)değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; S2 sisteminde en yüksek verim değeri (3914kg/ha) elde edilmiş, bunu S1, S3 ve S4 sistemleri takip etmiştir. Toplam enerji girdilerinde, sistemlerioluşturan tarım alet/makinaları arasında birim alan (ha) başına yakıt–yağ enerji girdisinde enyüksek değeri pulluk oluşturmuş, bunu dik rotavatör, kültivatör, ekim makinaları (pnömatik vedoğrudan), ve biçerdöver takip etmiştir. Sistemlerin enerji tüketim oranlarına bakıldığında, toprakanaliz sonucuna göre verilen kimyasal gübre, tartışmasız en yüksek enerji girdi oranına sahipolmuştur. Bunu yakıt–yağ, makina imalat, tohum ve insan iş gücü enerji oranları takip etmiştir.Sistemler arasında enerji çıktı/girdi oranları, özgül enerji, enerji üretkenliği ve net enerji üretimiaçısından S2 en iyi sonucu vermiş, bunu sırasıyla S3, S1 ve S4 sistemleri takip etmiştir.