Dervish Lodges, Tombs, Martyrs Burial Sites and Tomb Stones in Ottoman Hungary

Osmanlı Macaristanı’nda Tekkeler, Türbeler, Şehitlikler ve Mezar Taşları

Abstract

In Ottoman Hungary, as in the other parts of Rumelia, the settlements were re-shaped in line with the Turco-Islamic understanding of city planning and new buildings were established. During the one and a half century of Turkish rule, apart from mosques and masjids, dervish lodges and tombs were also built and thus spiritual conquest succeeded. At times of war, the ghazi dervishes took part in the fights together with the army and establishing more lodges went on their activities. Tombs were built both around and near the lodges, then over times the burial sites came to appear. As a result of the study some 118 dervish lodges, 61 tombs and 33 martyrs burial sites have been discovered. Only three (Gul Baba, Idris Baba in Pécs and the open tomb in Ilok) survived the Austrian annihilation.

Özet

Osmanlı Macaristanı’nda Rumeli’nin diğer bölgelerinde olduğu gibi fütûhatı müteakip yerleşimler Türk-İslâm şehir anlayışına göre ihyâ edilip yeni mimari eserler inşâ edilmiştir. Türklerin hâkim olduğu ortalama bir buçuk asır boyunca câmi ve mescitlerle beraber tekke ve türbeler de inşâ edilmiş; bu sâyede mânevî fetihler de süregelmiştir. Fütûhat esnâsında orduyla beraber gâzi dervişler de seferlere katılmış, zaferden sonra da buralarda yeni tekkeler kurarak faaliyetlerine devam etmişlerdir. Türbeler de çoğunlukla tekkelerin çevresinde ya da bitişiğinde inşâ edilmiş ve zaman içinde hazîreler oluşmuştur. Araştırmamız netîcesinde Osmanlı Macaristanı’nda118 tekke, 61 türbe, 33 şehitlik ve mezarlık bulunduğu tespit edilmiştir. Budin’de Türk-Macar dostluğunun simgesi hâline gelmiş Gül Baba Türbesi, Peçuy’daki İdris Baba Türbesi ve İlok’taki açık türbe özgün haliyle günümüze ulaşmış, diğerleri Avusturyalılar tarafından yok edilmiştir.