SANAYİDE TEMİZ ÜRETİM VE DÖNGÜSEL EKONOMİYE GEÇİŞTE ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ YAKLAŞIMI: BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Günümüzde sanayi dünyası, tekil endüstri mantığından uzaklaşarak birbiriyle daha çok iletişim halinde olan çoğul endüstri yaklaşımına doğru hızla ilerlemektedir. Bu durum, işletmeler arasındaki etkileşimin sadece hammadde veya ürün kullanımından ibaret olmadığını, aynı zamanda yan ürün ve diğer birçok atık çeşidinin de birer hammadde olabileceğini göstermektedir. Son yıllarda, hızlı endüstrileşme ile birlikte meydana gelen bu yönelim, öncelikle boru sonu yaklaşımın terkedilmesi ve kirlilik önleme mantığının geliştirilmesi adımlarıyla güçlendirilmiştir. Bu çalışmada, temiz üretim anlayışının son zamanlarda artan bir gelişim gösteren araçlarından birisi olan endüstriyel simbiyoz yaklaşımı irdelenmiş ve bu yaklaşımın temel prensipleri üzerinde durulmuş, Dünya ve Türkiye’deki endüstrilerde gerçekleştirilmiş uygulamalar hakkında bir değerlendirme yapılmıştır.