Kuruluşundan Günümüze Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü

Özet

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ), Soğuk Savaş sonrası Türkiye’nin öncülüğündekurulmuş olup kapsama alanı daha çok eski Doğu Bloku ülkeleridir. Bu örgütleşmede Karadenizkıyısı ve hinterlandında eski Sosyalist sisteme mensup ülkelerin liberal düzene geçişinde uyarlamafonksiyonu öngörülmüştür. Bu kapsamda serbest pazar, katılımcı yönetim, hukukun üstünlüğü veinsan haklarının ön planda tutulduğu bir işbirliği ve entegrasyon hedeflenmiştir. 1990’larda, RusyaFederasyonu’nun (RF) sıkıntılı döneminde kuruluşunu tamamlayan örgüt, daha bu aşamada özelliklekıyıdaş olmayan ülkelerin de üyeliğinde sorunlar yaşamıştır. Azerbaycan ve Arnavutluk’a karşın RFpolitikalarına yakın duran Ermenistan ve Yunanistan da örgüte kurucu üye olmuşlardır. Yunanistan,Bulgaristan ve Romanya aynı zamanda AB üyesi/üye adayı olduğu halde eski Sovyet cumhuriyetlerininçoğu aynı zamanda BDT üyesi idi. Bu durum üyeler arasındaki ekonomik, sosyal ve hukuki altyapıuyumsuzluğuna yol açıp aynı zamanda örgütün gelişmesinde ve fonksiyonal hale gelmesinde önemliengel olarak kendisini göstermiştir. 2016 yılı itibariyle KEİ, üye ülkeler arasında düzenli toplantılarınyapıldığı, diplomatik temasların gerçekleştiği bir zeminin ötesine pek fazla geçememiştir. Karadenizbölgesi ve hinterlandı ülkeler olarak işbirliği ve asgari entegrasyon düzeninin kurulması bütün üyelerinçıkarına olduğu halde bölgesel çatışmalar ve ülkesel rekabetler, bu yöndeki örgütleşmeden beklenensonuca ulaşmayı engellemiştir. Başta Azerbaycan-Ermenistan, Gürcistan-RF ve Ukrayna-RF olmaküzere komşular arasında daha çok sınır ve toprak konusuna dayanan çatışmaların barışçıl çözümündensonra örgütün fonksiyonal hale gelmesi beklenebilir.