Cholera on the Hejaz Road: The Black Sea Hajj Route used by Russia’s Muslims and its Influence on the Spread of Cholera

Hicaz Yolunda Kolera: Rusya Müslümanlarının Kullandığı Karadeniz Hac Yolu ve Koleranın Yayılımına Etkisi

Abstract

AbstractThe duration of long distance commercial transportation and journeys reduced from weeks, sometimes even months to several days with the invention of steamship engines and widespread use of railroad transportation which caused an increase in both the social and economic activities of the world. In addition to such positive effects, rapid spread of contagious diseases left deep scars in human history. Cholera, as a contagious disease caused by bacteria that could only be destroyed by boiling temperatures, spread rapidly over contaminated water sources and caused a major catastrophe by killing thousands of people in an extremely short time. Cholera epidemics frequently appeared in Hejaz, the center for Muslims’ pilgrimage, and it was believed that cholera spread across the world from the Hejaz region. However, the Hejaz region was not one of the areas where the cholera disease appeared as an endemic and the fact that disease was spread in the region due to hajj routes and Muslims who came to perform the pilgrimage. In this article, I discuss the Black Sea hajj route which emerged as an alternative to the Trans-Caucasus-Bagdad and Central Asia-India hajj routes used by Russia’s Muslims and the threat of cholera epidemics on this route for the cities along the shore of the Black Sea

Özet

Öz Buharlı gemi motorlarının icadı ve demiryolu taşımacılığının yaygınlaşması ile birlikte uzun mesafelerde haftalarca hatta aylarca sürecek ticaret ve seyahat sürelerinin birkaç güne kadar kısalması, dünyadaki sosyal ve ekonomik hareketliliğin artmasına sebep olmuştu. Elbette bu hareketliliğin olumlu etkilerinin yanı sıra salgın ve bulaşıcı hastalıkların hızla yayılması gibi olumsuz etkileri de dünya tarihinde derin izler bırakmıştır. Kolera, ancak kaynama derecesinde yok edilebilen ve su vasıtasıyla yayılan bakterinin sebep olduğu bir salgın hastalık olarak ilkbahardan sonbahara kadar alt yapı-üst yapı sorunlarının yaşandığı ve çevresel-kişisel hijyen uygulamalarının tesis edilemediği bölgelerde hızla yayılarak kısa sürede binlerce kişinin ölmesine sebep olan büyük bir felaketti. Müslümanların hac merkezi olan Hicaz’da sık sık kolera salgınları görülmekte, hatta Hicaz’ın koleranın dünyaya yayıldığı alanlardan biri olduğu düşünülmekteydi. Oysaki Hicaz bölgesi koleranın endemik olarak görüldüğü sahalarından biri olmamakla birlikte, bölgeye ulaşan hac yolları ve buraya gelen Müslümanlar vasıtasıyla hastalık bölgeye sirayet etmekteydi. Bu makalede, Hicaz’a giden Rusya Müslümanlarının kullandıkları Trans-Kafkasya-Bağdat ve İç Asya-Hindistan hac yollarına alternatif olarak ortaya çıkan Karadeniz hac yolu ele alınacak ve bu yolun Karadeniz kıyı kentleri için yarattığı kolera salgını tehlikesi üzerine bir değerlendirme yapılacaktır.