Journals / İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi / 2014 / Cilt: 3 - Sayı: 29
-
- Pages
- 293–330
- DOI
- —
Abstract
Gabriel Tarde is one of the first figures in sociological history. If one goes through sociological books, it will be impossible to not to hap the name, Tarde. However, not only readers also sociologists usually know him of his few concepts: the theory of inter-personal imitation, psychological explanation, and as an intellectual opponent of Durkheim. The history of sociology is silent about him, who began the work before others but is disappeared on stage a few years after his death. This silence reminds sociologist the name of Tarde barely till 80s and 90s. A similar scenario of disappearance is also the case for Turkish sociology. This article tries to trace how Tarde has been known and used in the history of Turkish sociology. In this extent, it is indicated the assessments about Tarde in pre-academic period, academic period, and recent history. After Tardeian sociology is reviewed on some important points for Turkish sociology; it is discussed outlines of how Turkish intellectuals and sociologist recognize him. Consequently, we aim at developing a different perspective for Turkish sociology by investigating genealogical significance of exclusion of Tarde
Özet
Gabriel Tarde, sosyoloji tarihinin ilk sosyologları arasında yer alır. Herhangi bir sosyoloji kitabına şöyle bir göz atıldığında bile, Tarde’ın ismine tesadüf etmemek mümkün değildir. Bununla birlikte sadece okuyucular değil sosyologların kendileri de uzun bir süre boyunca Tarde’ı yalnızca ismi ve onun çağrıştırdığı birkaç kavramla tanımışlardır: bireyler arası bir taklit kuramı, psikolojik açıklama, Durkheim muhalifi. İşe diğerlerinden daha önce koyulan ama ölümünden birkaç yıl sonra ismi tarih sahnesinden silinen bu isimin eserlerine yönelik koca bir sessizlik kapsar sosyoloji camiasını… Bu sessizlik sosyologlara Tarde’ı seksenli yıllara kadar nadiren hatırlatacaktır. Benzer bir etki ve kayboluş hikayesi Türk sosyolojisi içinde de söz konusudur. Bu makalede Türk sosyolojisinde Tarde’ın nasıl tanındığı ve kullanıldığının izlerini süreceğiz. Bu bağlamda akademi öncesinde, akademik tarihte ve yakın dönemde Tarde’ın yorumlanma biçimlerini göstermeye çalışacağız. Tarde’ın toplum ve sosyoloji anlayışını Türk sosyolojisinin merkezî noktalarını oluşturan birkaç sorun etrafında değerlendirdikten sonra Türk entelektüel ve sosyologlarının Tarde’ı nasıl tanıdığını ana hatları ile tartışacağız. Mevcut tarih yazımında Tarde’ın dışlanmasının soy-kütüksel değerini soruşturarak, farklı bir Türk sosyoloji tarihi okuması geliştirmeyi deneyeceğiz.