Journals / HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi / 2016 / Cilt: 4 - Sayı: 8
EDGAR ALLAN POE’S THE TELL-TALE HEART ON PAGE AND ON SCREEN (KISA ÖYKÜ VE FİLM OLARAK EDGAR ALLAN POE’NUN GAMMAZ YÜREK ÖYKÜSÜ)
- Pages
- 15–30
- DOI
- —
Abstract
Disiplinlerarası ve metinlerarası çalışmaların güçlendiği ve etkinleştiği bu zamanlarda, klasikleşmiş edebiyat yapıtlarından uyarlama filmlerin kimi zaman eserlerin kendilerinden bile çok ilgi görmesi şaşırtıcı değildir. Bir edebiyat metninin film uyarlaması ile birlikte incelenmesinin birçok faydası vardır. Örneğin, uyarlamanın metne sadakatini sorgulayan geleneksel okumalardan farklı olarak, edebiyat metni ve uyarlamalarını birlikte incelemek insani bilimler ve sanat alanındaki disiplinlerarası ve karşılaştırmalı çalışmalara yeni açılımlar getirebilir. Edebiyat ve film ilişkisini, birini diğerine üstün tutmaksızın, metinlerarası bir ilişki olarak değerlendirmek sanat dalları arasındaki hiyerarşik yapıya dair yeni yorumların önünü açabilir. Edgar Allan Poe’nun Gammaz Yürek başlıklı öyküsü ve bu öyküden uyarlanan, yönetmenliğini Jules Dassin’in üstlendiği aynı başlıklı film (1941) bu bağlamlarda incelenmek için çok uygun örneklerdir. Psikolojik gerilim türünün belki de en iyi örneklerinden biri sayılabilecek olan Gammaz Yürek, anlatıcı tarafından işlenen ve sadece anlatıcının sesi ve perspektifinden okura sunulan bir cinayeti anlatır. Gammaz Yürek ‘nerede, neden, ne zaman, nasıl, kim’ gibi önemli soruların yanıtsız bırakıldığı, değişik yorumlara açık bir öyküdür ve bu şekliyle içinde okurlar tarafından farklı şekillerde doldurulabilecek boşluklar barındırır. Bu bağlamda, bu makale bahsi geçen film uyarlamasının orjinal öyküye yaptığı eklemeler ve değişiklikler ile metindeki boşlukları tamamlamaya çalışmasına odaklanacak ve filmin metne ne ölçüde sadık kaldığı meselesini bir kenara bırakarak uyarlamayı bu şekliyle özgün bir yorum olarak değerlendirecektir.
Özet
Disiplinlerarası ve metinlerarası çalışmaların güçlendiği ve etkinleştiği bu zamanlarda, klasikleşmiş edebiyat yapıtlarından uyarlama filmlerin kimi zaman eserlerin kendilerinden bile çok ilgi görmesi şaşırtıcı değildir. Bir edebiyat metninin film uyarlaması ile birlikte incelenmesinin birçok faydası vardır. Örneğin, uyarlamanın metne sadakatini sorgulayan geleneksel okumalardan farklı olarak, edebiyat metni ve uyarlamalarını birlikte incelemek insani bilimler ve sanat alanındaki disiplinlerarası ve karşılaştırmalı çalışmalara yeni açılımlar getirebilir. Edebiyat ve film ilişkisini, birini diğerine üstün tutmaksızın, metinlerarası bir ilişki olarak değerlendirmek sanat dalları arasındaki hiyerarşik yapıya dair yeni yorumların önünü açabilir. Edgar Allan Poe’nun Gammaz Yürek başlıklı öyküsü ve bu öyküden uyarlanan, yönetmenliğini Jules Dassin’in üstlendiği aynı başlıklı film (1941) bu bağlamlarda incelenmek için çok uygun örneklerdir. Psikolojik gerilim türünün belki de en iyi örneklerinden biri sayılabilecek olan Gammaz Yürek, anlatıcı tarafından işlenen ve sadece anlatıcının sesi ve perspektifinden okura sunulan bir cinayeti anlatır. Gammaz Yürek ‘nerede, neden, ne zaman, nasıl, kim’ gibi önemli soruların yanıtsız bırakıldığı, değişik yorumlara açık bir öyküdür ve bu şekliyle içinde okurlar tarafından farklı şekillerde doldurulabilecek boşluklar barındırır. Bu bağlamda, bu makale bahsi geçen film uyarlamasının orjinal öyküye yaptığı eklemeler ve değişiklikler ile metindeki boşlukları tamamlamaya çalışmasına odaklanacak ve filmin metne ne ölçüde sadık kaldığı meselesini bir kenara bırakarak uyarlamayı bu şekliyle özgün bir yorum olarak değerlendirecektir.