KENGER ( GUNDELİA TOURNEFORTİİ) BİTKİSİNDEKİ VİTAMİNLER İLE MALONDİALDEHİT VE GLUTATYON MİKTARLARININ ARAŞTIRILMASI

Abstract

In this study, the amounts of vitamin A, vitamin E, vitamin C with 1. GİRİŞ Kenger, Anadolu’da Karaman, Ermenek, Toros dağları (Gülek civarı), Bayburt, Elazığ, Antalya (Yayladağı), Gaziantep, Silifke, Diyarbakır vb. yerlerde olmak üzere değişik iklim ve rakımlarda yetişmektedir (Asadi–Samani vd., 2013). Enginara benzeyen başçığı ve genç sapları Anadolu' da sebze olarak yenildiği gibi, hayvancılıkta da önemli bir yem bitkisi olup, gövdesi çizildiğinde sızan süt, kenger sakızı olarak bilinmektedir (Akan vd., 2008). Kenger bitkisinin kramp çözücü, hazımsızlığı giderici, sinirleri güçlendirici, kanı temizleyici ve migrene karşı oldukça yararlı olduğu belirtilmektedir. Ayrıca kengerin karaciğer iltihabı dâhil, aşırı alkol ve bazı ilaçların neden olduğu safra yolu iltihabı, siroz ve kronik karaciğer hastalıklarında olumlu katkılar sağladığı da rapor edilmektedir (Çoruh vd., 2007; Tabibian vd., 2013). Kengerin karın doyuran bir bitki olmasının yanında her derde deva özelliği olduğu da sürekli vurgulanmakta vekabakulak, karaciğer hastalığı, şeker hastalığı, göğüs ağrısı, kalp inme, mide ağrısı, vitiligo, ishal ve bronşit tedavisinde kullanıldığı da rapor edilmiştir (Azeez ve Kheder, 2012; Asadi–Samani vd., 2013). Bunların dışında kengerin hipoglisemik, anti-inflamatuar, anti-parazit, antiseptik ve kusturucu etkileri olduğu antibakteriyel, anti-inflamatuar, hepatoprotektif, antioksidan, antiplatelet ve hipolipemik faaliyetleri çeşitli farmakolojik etkilerine ilaveten enfeksiyon hastalıkları, sindirim sistemi bozukluklarına olumlu etkileri vardır. Geleneksel tıpta, bu bitki birçok hastalıklara reçete edildiği rapor edilmektedir (Çoruh vd., 2007; Polat vd., 2012;).Gundelia tournefortii’ nin dondurma üretiminde iyi bir stabilizatör olduğu kanıtlanmış (Cakmakci ve Dagdemir, 2013), ilaveten iyi bir besin kaynağı olduğu da rapor edilmiştir (Matthäus ve Özcan, 2011). Değişik bölgelerdeki pazarlarda mevsime uygun olarak sıklıkla karşılaşılabilen yöre yemeklerinin ve kültürünün bir parçası haline gelmiş olan Kenger (Gundelia tournefortii) bitkisi taze olarak yenildiği gibi, toprak üstü kısımları haşlanıp yemek olarak da tüketilir (Polat vd., 2012). Yapılan literatür taramasında sebze olarak yenildiği gibi, değişik şekillerde tüketilen kenger bitkisinin vitaminler, MDA ve glutatyon miktarları ile ilgili pek fazla araştırmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmada Tunceli ilinin Ovacık bölgesinden toplanan kenger bitkisi örneklerindeki A, E ve C vitaminleri, MDA ve indirgenmiş (GSH) ile yükseltgenmiş glutatyon (GSSG) miktarlarının belirlenerek yöredeki bu bitki hakkında literatüre katkıda bulunulması amaçlanmıştır

Özet

Bu çalışmada, Kenger (Gundelia Tournefortii) bitkisindeki A vitamini, E vitamini, C vitamini ile Malondialdehit (MDA) ve İndirgenmiş glutatyon (GSH), Yükseltgenmiş glutatyon (GSSG) miktarları Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) ile belirlendi. Kenger bitkisindeki A, E, C vitaminleri ile MDA ve GSH, GSSG miktarları sırası ile 0,98 ± 0,22 μg/g; 0,35 ± 0,09 μg/g; 19,72 ± 2,16 μg/g; 3,84 ± 0,56 μg/g; 262,87 ± 20,73 μg/g ve 2,03 ± 0,90 μg/g olduğu gözlendi. Sonuç olarak elde edilen bulgulardan Gundelia Tournefortii bitkisinin, C vitamini ve redükte glutatyon (GSH) açısından zengin olduğu görülmektedir. MDA miktarının düşük olması ise, bitkinin stres altında olmadığının göstergesi olabilir. Ayrıca Gundelia Tournefortii bitkisinin stressiz ve suda çözünen antioksidanlar açısından zengin bir bitki olduğu söylenebilir.