Kitab-ı Dede Korkut'ta Fiillerin Sentaktik Değerliliği: Artzamanlı Farklar

The Syntactic Valency of Some Verbs in The Book of Dede Korkut: Diachronic Differences

Abstract

This article examines the verbs in the text of The Book of Dede Korkut (Kitab-ı Dede Korkut) whose syntactic valency shows differences when compared to Modern Oghuz languages. The verbs that we examine are the following: as- 'to hang', at- 'to shoot', bulış- 'to meet', doy- 'to have one's fill of something; to become satiated', iliş- 'to be hitched, incin- 'to be offended', ko- (koy-) 'to allow', kon- 'to settle; to peach', kop- 'to appear; to break out', kur-; tik- (dik-) 'to build; to set up, to pitch', küs- 'to be offended', muştula- 'to convey good news', öp- 'to kiss', sarmaş- 'to embrace one another'; sor- 'to ask', sög- 'to curse, to swear', toğ- 'to be born', ur- 'to strike; to beat', usan'to be tired of, to be bored', yapış- 'to grasp; to stick', yaralan'to be wounded'. These verbs are investigated from a diachronic point of view. The article also makes some explanations concerning the reasons for the diachronic changes

Özet

Makalede, Kitab-ı Dede Korkut metninde geçen ve çağdaş Oğuz dillerinin malzemesiyle kıyaslamada sentaktik değerliliği farklılık gösteren fiiller tesbit edilmiştir. Bunlar aşağıdaki fiillerdir: as-, at-, bulış-, doy- (toy-), iliş-, ?o- (?oy-), ?on-, ?op-, ?ur-; tik- (dik-), küs-, muştula-, öp-, sarmaş-; sor-, sög-, toğ-, ur-, usan-, yapış-, yaralan-. Bir yandan bu fiillerin değerliliği artzamanlı yöntemle araştırılarak uğradıkları değişimler gösterilmiş, öte yandan bu değişimlerin sebebleri hakkında fikir yü- rütülmüştür.